Anneke Oele, scheidend directeur van de kunstbeurs Art Amsterdam, kan tevreden zijn. Deze 25-jarige jubileumeditie ziet er goed uit. Zoals altijd is het een circus met de nodige blabla en een overweldigend aanbod in zowel het hoofd- als het nevenprogramma. Maar er is ook veel inspirerende kunst te zien, de kwaliteit is de laatste jaren blijven stijgen, en als tegenwicht voor de blabla is er ook veel authenticiteit. Art Amsterdam duurt nog tot zondag 17 mei; sommige onderdelen van het nevenprogramma duren langer.
Vanochtend opende Koningin Beatrix de Art Amsterdam, en kunstliefhebber als ze is, bleef ze veel langer dan gepland was. Net als voorgaande jaren zal ze buiten de openingstijden nog eens langskomen om op haar gemak te kunnen kijken. Het ANP bericht dat de koningin op de beurs een beeld gekocht heeft, maar dit wordt krachtig tegengesproken door de persvoorlichter van Art Amsterdam: ‘De koningin wil daar altijd erg discreet over blijven. Ze zal nooit iets kopen waar iedereen bij is, en ze wil ook zeker niet dat bekend wordt wat ze koopt.’
De verandering
Art Amsterdam, 25 jaar geleden begonnen als KunstRAI, is de oudste kunstbeurs van Nederland. Reden voor een feestje dus. Er is een jubileumboek verschenen, en alle 120 deelnemende galeries hebben minimaal 25 m2 ingeruimd voor een solo van een van hun kunstenaars. Soms naast hun gewone presentatie, soms hebben ze hun nek uitgestoken en er één grote solo van gemaakt. Dit was een lang gekoesterde wens van directeur Anneke Oele. In voorgaande jaren waren er steeds zo’n 20 solo’s, maar nu doet iedereen van harte mee. Voor sommige van de 32 buitenlandse galeries was het zelfs de reden dat ze gekomen zijn. Toen Anneke Oele aantrad in 2002, stond de beurs er slecht voor. De KunstRAI was gebrandmerkt (dat gebeurt vrij makkelijk in de kunstwereld) als te commercieel, er zouden veel te veel galeries worden toegelaten en het niveau vond ‘men’ steeds slechter worden. Nu wordt er altijd veel gekletst, maar het moet gezegd:deze keer was het waar. Anneke Oele ging selecteren, beperkte de omvang van de beurs tot één hal en 120 galeries – nog steeds een overweldigende hoeveelheid als je het mij vraagt, maar vergeleken met het buitenland is dat heel bescheiden. Er kwam een nevenprogramma, het Tijdelijk Museum Amsterdam, een prijsuitreiking, en een speciaal non-commercieel paviljoen, dat steeds door een ander werd ingevuld (dit jaar het Stedelijk Museum).
Off the record
Haar maatregelen hebben hun vruchten afgeworpen. Zoals ze het zelf zegt: ‘Art Amsterdam gaat weer over kunst.’ Om maar met de presentatie van het dakloze Stedelijk Museum te beginnen: Off the record is het voorstel voor de Gemeentelijke Kunstaankopen 2009. Dit jaar is dat fotografie, en gastcurator/fotograaf Hans Aarsman heeft zijn kans met beide handen aangegrepen. Drie jaar geleden zette hij een deel van zijn eigen oeuvre online om gratis te downloaden. Nu selecteerde hij met een jury werk van 33 kunstenaars en niet-kunstenaars, dat gemaakt is uit de behoefte om iets vast te leggen, niet om kunst te maken. Hij plaatste advertenties waarin hij iedereen opriep foto’s in te zenden. Het resultaat is een fantastische verzameling ontdekkingen, van de vrouw die ieder jaar een polaroid schiet in de schiettent op de kermis tot de foto’s die de bekende kunstenaar Roy Villevoye maakte van zijn verzameling beschilderde Duitse legerhelmen. Vrijdag 15 mei wordt bekendgemaakt welke werken worden aangekocht. Als het Stedelijk Museum ballen heeft, volgt het de onconventionele denk- en werkwijze van Hans Aarsman, en koopt het de hele collectie. Of zal het zich op zijn minst niet laten leiden door wie er het predikaat kunstenaar draagt. Dan ontstaat er een interessante situatie, die Hans Aarsman samenvat met de woorden: ‘Kunst is een manier van aanwijzen.’ Marcel Duchamp ligt te grinniken in zijn graf.
Aanraders
Met de 120 solo’s laten de deelnemende galeries zien wie ze zijn. Sommigen hebben gekozen voor veilige, grote kunst, zoals Galerie Willy Schoots met Armando. Daar was de koningin vast erg blij mee, want ze is een fan. Sommigen hebben hun hele stand, inclusief de soloruimte, volgehangen met vrolijke hiep-hiep-hoera kunst; misschien denken galerie Delaive en consorten dat men in deze crisistijd alleen maar vrolijke kunst in felle kleurtjes wil. Anderen presenteren gedurfder werk – doordat het vernieuwend is, of een lastig verkoopbare installatie, of van een jonge kunstenaar. Een paar aanraders: Shredded Value van Nul-kunstenaar Jan Henderikse bij Borzo, de installatie van Joris Kuipers bij Galerie10 zuigt je binnen in de intimiteit van een menselijk lichaam, gemaakt van papierknipsels. Bas Princen toont fascinerende foto’s bij Galerie Van Kranendonk. Nan Hoovers presentatie bij Sebastian Fath Contemporary (Mannheim) heeft de titel I am a painter… maar toont behalve schilderijen en pastels ook foto’s. Galerie Phoebus doet haar reputatie eer aan met de solo van Simon Benson: kunst die zich niet in een keer prijsgeeft , maar een nieuwe wereld voor je opent als je een beetje moeite doet. Benson heeft er een schitterende expositie van gemaakt. En dan zijn er nog annahakkens, Gist, Galerie Ramakers – ik kan nog wel even doorgaan. Samengevat: de gemiddelde kwaliteit is hoog.
Thieme Art Award
De Thieme Art Award werd dit jaar gewonnen door Gijs van Lith. De jury was het hierover zo snel eens, dat directeur Anneke Oele het eerst niet wilde geloven. Uit het juryrapport: ‘Hoewel effectbejag hem niet vreemd is, wordt dit volledig gerechtvaardigd (…) door het eindresultaat. Wie in zijn stadslandschappen alleen gebouwen ziet, vergeet de aandacht te richten op het picturale proces. De schilderijen van Van Lith gaan namelijk niet alleen over waarnemingen en gewaarworden, maar ook over de ultieme uitdaging die de kunstenaar ziet in de dialoog met de beeldmiddelen.’ Enfin. Het is het soort proza dat ik koste wat het kost probeer te vermijden, en wat niet helemaal strookt met Thiemes bewuste keuze voor toegankelijke kunst, maar vooruit. Deze winnaar is overigens een inzending van Galerie Bart, die debuteert op Art Amsterdam.
En verder
Het hele programma omvat verder nog de solopresentatie en catalogus van de winnaar van de Thieme Art Award van vorig jaar, Zilvinas Landzbergas, je kunt je laten fotograferen door Cees Krijnen voor Cees’ kunstminnende bewuste vrouwen collectief voorheen Krijnen Kemna Kenau Kasting, maar alleen als je een kunstminnende bewuste vrouw bent, er is weer de cursus kunstverzamelen voor beginners (Young and Collecting), het Tijdelijk Museum Amsterdam deelt passe-partoutstasjes uit in de vorm van tasjes, en de bouwkeet van het Stedelijk Museum staat voor de deur.
Over Lies Holtrop
