Choreografe Pina Bausch (1940-2009) overleden

Door Ingrid van Frankenhuyzen
 
Vanochtend is choreografe Pina Bausch overleden. Haar gezelschap Tanztheater Wuppertal in Duitsland maakte dat vandaag bekend. Vijf dagen nadat er kanker bij haar was geconstateerd, stierf Bausch onverwacht snel.

Pina Bausch heeft de wereld van het danstheater definitief veranderd. Met voorstellingen als Café Müller (1978) en Kontakthof uit hetzelfde jaar, bracht Bausch allerlei maatschappelijke vraagstukken de wereld van de dans binnen. De relatie tussen de seksen werd dansant uitgevochten in agressie en tederheid, verbaal geweld en liefkozingen, verstilde melancholie en fysieke uitputtingsslagen. Veel toeschouwers vonden al dat theatrale geweld maar ook de tragikomedie destijds een schande.  In navolging van haar leermeester Kurt Jooss, een van de grondleggers van de expressionistische dans, bleef de dans niet beperkt tot beweging. Bausch liet haar dansers improviseren, acteren en schreeuwen. Dansers werden niet langer geselecteerd op hun fraaie lichamen maar op hun persoonlijkheid. Ze introduceerde ook de collagetechniek in de dans.

De ongepolijste stijl van Bausch had grote invloed, vooral ook in Nederland. In 1982 maakte ze in samenwerking met het Holland Festival de voorstelling Walzer. In 2003 was in datzelfde festival de voorstelling Kontakthof weer te zien, ditmaal met een bejaarde cast van amateurdansers.

Arthur Rosenfeld, artistiek leider bij Meekers Uitgesproken dans in Rotterdam, was van 1978 tot 1986 aan het gezelschap van Bausch verbonden. “Ik droom tot op de dag van vandaag over haar. Alsof ik nog steeds bij haar gezelschap dans. Toen ik auditie deed -nog voor ze haar gezelschap had- was ze ongeveer 31. Ze zei na afloop, kom we gaan koffie drinken. Ze keek me in mijn ogen. Ik dacht nog, wat is er met deze vrouw. Probeerde ze me te charmeren? Ik kan het niet anders omschrijven dan dat er een mysterieuze verbintenis was. Een weten. Ik was jong. Zij was jong. Maar die blik in haar ogen vertelde me dat ze heel goed wist dat wat ze aan het doen was, belangrijk zou gaan worden. Als ik me Pina herinner, dan is het haar gezicht, die mysterieuze blik.”

Pina Bausch was getrouwd met de Nederlandse decorontwerper Rolf Borzik die in 1980 stierf. Later trouwde ze met de Chileense dichter en hoogleraar Ronald Kay met wie ze een zoon kreeg.