Door Maarten Baanders
Verrast en overspoeld door een luid applaus nam Shirley Esseboom afgelopen zaterdag in Theater aan het Vrijthof de Gouden Zwaan voor de indrukwekkendste carrière in de dans in ontvangst. De uitreiking was een onderdeel van de Nederlandse Dansdagen, die dit weekend in verscheidene theaters in Maastricht plaatsvonden. De VSCD Dansjury noemde Esseboom een gezichtsbepalende danseres in vele rollen bij het Nederlands Dans Theater. ‘Haar pure inleving in de dans en haar ingetogen uitstraling werkten als een magneet,’ aldus de jury.
Ook andere sterren uit de danswereld werden gelauwerd. Danser Cédric Ygnace van het Nationale Ballet won de Zwaan voor de meest indrukwekkende dansprestatie van het vorige seizoen. ‘Sterk, zuiver en licht in zijn sprong’ noemde de jury hem in zijn vertolking van de verloren zoon in het gelijknamige ballet van George Balanchine. Choreograaf Jiří Kylián kreeg de Zwaan voor de meest indukwekkende dansproductie van het seizoen 2008/2009. Zijn choreografie Gods and Dogs voor Nederlands Dans Theater II had volgens de jury aangetoond ‘dat de choreograaf nog altijd niet aan kracht heeft ingeboet’.
Opvallend was de bescheidenheid waarmee de gelauwerden reageerden. Kylián verklaarde dat hij eigenlijk de prijs niet had moeten krijgen. Hij omschreef zichzelf als zo oud als een vallend herfstblad en vestigde liever de aandacht op jongeren, die immers de toekomst hebben. Hij noemde andere genomineerden die de prijs hadden moeten krijgen, vooral Bruno Listopad, om uiteindelijk de prijs door te geven aan de overigens niet zo heel jong meer zijnde Gerald Tibbs, die in de afgelopen twintig jaar veel dansers bij het Nederlands Dans Theater de planken op geholpen heeft. Na deze bekendmaking was Tibbs even onvindbaar, maar toen kwam hij toch op het podium om onder luid applaus en duidelijk zeer verlegen de prijs van Kylián over te nemen.
Een beetje vreemd is deze gang van zaken wel. Behalve dat het niet aardig is een cadeau dat je gekregen hebt meteen aan een ander door te geven, moet je je ook afvragen wat iemand heeft aan een prijs die hij niet zelf gewonnen heeft. En bovendien, als Kylián vond dat hij de prijs niet had moeten krijgen, waarom liet hij zich dan toch nomineren? Hoe mooi het ook is dat deze gezaghebbende choreograaf zoveel hart heeft voor de jongere generaties, het blijft de jury die bepaalt wie de prijzen krijgen.
Een heel ander soort bescheidenheid viel te beluisteren in de woorden waarmee Shirley Esseboom op haar bekroning reageerde. Nadat een filmcollage enkele fragmenten had getoond met Esseboom in weergaloos knappe, krachtige actie, somde de tengere danseres ontroerd vele anderen op die haar de kans hadden gegeven haar danspassie te uiten. Ze sprak van een gezegende carrière en noemde deze een cadeau van de Heer. Ze ontving De Gouden Zwaan uit handen van burgemeester Leers van Maastricht. Eigenlijk zou minister Plasterk hem uitreiken, maar deze liet enkele dagen tevoren weten verhinderd te zijn. Hoewel het erg vriendelijk was dat de burgemeester op zo korte termijn bereid was in te springen voor deze, door hem zelf als eervol betitelde taak, kreeg hij tijdens het diner dat aan het prijzengala voorafging een niet zo vriendelijke ontvangst. De voorzitter van de VSCD Dansjury, Gemma Jelier, hield een toespraak waarin zij zijdelings opmerkte dat Bulgarije als vakantieland in trek was. Ze verwees daarmee naar een schandaal rond de burgemeester, waarover juist op deze zaterdag nieuwe onthullingen het licht zagen. Hoewel er in zijn toespraak wel wat veel Maastricht-promotion voorkwam en hij de gemoederen alvast warm hoopte te maken voor Maastricht als Culturele Hoofdstad van Europa, voltrok de burgemeester de prijsuitreiking met verve en verleende hij deze met het openen van de gouden envelop de glans die de belangrijkste dansprijs van Nederland verdient.
Toch komt Maastricht lof toe voor zijn toewijding aan de dans. Vorig jaar stelde de gemeente een prijs van € 12.000,- in die een choreograaf in staat moet stellen een we productie te maken. Vorig jaar was dat Joost Vrouenraets van Gotra Ballet. Tijdens de Nederlandse Dansdagen van dit jaar was te zien wat hij met dit geld gedaan heeft, een tweedelige groepschoreografie onder de titel 5mb. Dit jaar werd de prijs toegekend aan Erik Kaiel, die geprezen werd om de originele manier waarop hij vele danssoorten in zijn werk combineerde.
Reacties