Door Jacob Haagsma (foto’s Karel Zwaneveld)
De vorige incarnatie van Noord Nederlandse Dans was wel heel erg opgehangen aan de identiteit van de artistiek leider. Dat was Itzik Galili, een dansmaker met een sterk signatuur. De groep heette dan ook, tien jaar lang, Galili Dance. Het vertrek van Galili, nu samen met Krizstina de Châtel aan het roer bij Dansgroep Amsterdam bestiert, was geen gemakkelijk te overwinnen kleinigheid.
Maar in Stephen Shropshire heeft het gezelschap, onder de wat neutralere en langer houdbare naam Noord Nederlandse Dans, een opvolger van allure. Hij was al eerder aan het gezelschap verbonden, als danser en als choreograaf. Afgelopen voorjaar gaf hij zijn visitekaartje al af met het programma ‘Bal Electric’, maar met ‘Avalanche’ zal Noord Nederlandse dans voor het eerst onder de nieuwe leider en de nieuwe vlag buiten het noorden van het land zijn kunsten vertonen. Want de thuishaven, dat raadde u al, is nog immer Groningen.
Daar, in de Stadsschouwburg en onder toeziend oog van Galili, ging ‘Avalanche’ dit weekend in première. Twee premières van Shropshire omarmden een ouder, maar voor de gelegenheid herzien werk van de Israëliër Emanuel Gat, een landgenoot van Galili.
Shropshire is een ander type choreograaf dan zijn voorganger, met wie hij nog wel een aantal rondjes recensies vergeleken zal worden. Galili is aards, stampend, rauw en met de blik naar de maatschappelijke buitenwereld gericht, Shropshire gaat meer voor de pure esthetiek, geënt op de klassieke dans. Beweging en de grenzen van het fysieke kunnen vormen zijn uitgangspunten, de emoties vallen doorgaans wat ingetogener uit.
Opmerkelijk is zijn keuze voor repetitieve of ‘minimale’ muziek, en dan kijken we niet gek op dat dat ook effect heeft op de bewegingstaal. In ‘Push’ is het ruim veertig jaar oude ‘Strung Out’ voor soloviool van Philip Glass het geluidsdecor. En meer dan dat: de violiste voert het doodleuk op het podium uit, en beweegt met de partituur, geïntegreerd in het toneelbeeld, mee.
Die partituur lijkt bovendien wel zichtbaar in de bewegingen van het danserspaar. De bekende minimalistische technieken van toevoegingen en verschuivingen hebben ook vat op hun danspassen en dat levert een meeslepend schouwspel op. Ook als je onderhand allergisch geworden bent voor die herhaalde, harmonisch beperkte riedels van Glass.
‘Shadow Boxer’ dan, weer van Shropshire. Dat is gezet op muziek van Mark Mellits, een ‘postminimalistisch’ componist die net zo lief rockende gitaren inzet. Maar eerst horen we niets anders dan het versterkte voetgestamp en geknal met zwarte kubussen, waarachter het collectief zich verschuilt. Dan volgt, uitgelicht in streng zwart-wit, een intrigerende stroom bewegingen die lang niet altijd synchroon lijkt te lopen met de muziek. De spanning die dat oplevert, bereikt een climax als het zwartgeklede collectief te maken krijgt met een in lichtere kleuren gehulde danseres. In het grandioze slotbeeld wordt zij krijgshaftig opgetild door het zwarte leger. Alsof bevrijdend licht altijd uitstijgt boven repetitief donker.
Emanuel Gat koos voor de drukke, gelaagde, en alle kanten opfladderende elektronische muziek van Squarepusher (Tom Jenkinson) en dat spiegelt zich in zijn choreografie. Lichaamsdelen schieten alle kanten uit, poses vallen de ene keer gracieus uit en dan weer geforceerd, en zelden of nooit wordt een beweging synchroon uitgevoerd. Tegen de strenge, repetitieve regelgeving van het collectief stelt Gat de woeste schoonheid van een reeks individuen.
Noord Nederlandse Dans: Avalanche, met choreografieën van Stephen Shropshire en Emanuel Gat. Gezien: 10/10, Stadsschouwburg Groningen.
Over Jacob Haagsma
