Nieuw muziekensemble Lunapark blaast vol overtuiging leven in contemporain repertoire, maar mist podiumpresentatie

Door Willem Jan Keizer

Crisis of niet, de trend is tegendraads. Hoewel aan de borreltafel klassieke muziek irrelevant wordt verklaard, schieten de ensembles die zich werpen op contemporaine muziek als paddestoelen uit de grond. De generatie die ensembles als ASKO / Schönberg of het Nieuw Ensemble opvolgt staat te trappelen.

Het Voorschotense Schreck Ensemble dat zich voornamelijk richt op de elektronische muziek van Luigi Nono is, na een lange periode van stilte, weer van start gegaan; in Den Haag is onlangs New European Ensemble gevormd. Ensemble Insomnio uit Utrecht treedt van het ene ophet andere moment uit de schaduw met prachtige uitvoeringen van contemporaine klassiekers en in Brabant is ensemble Lunapark van de grond getild.

Lunapark is een prima initiatief van slagwerker Arnold Marinissen en muziekjournalist, componist en programmeur Anthony Fiumara. Marinissen treedt daarbij meer op als dirigent dan als slagwerker. De kern van dit ensemble is mechanische muziek, waarbij genregrenzen niet bestaan en de bezetting rekbaar is, aangepast kan worden aan het gespeelde repertoire. Zo kan ‘Three pieces for String Quartet’ van Igor Strawinsky worden gekoppeld aan een bewerking van ambient music uit de vroege jaren van Brian Eno.

Eno is in brede kring vooral bekend geworden als toetsen- en geluidengoochelaar bij Roxy Music, Talking Heads en David Bowie. Fiumara en Marinissen arrangeerden voor het strijkkwintet van Lunapark eigenhandig Eno’s bewerking uit 1975 voor strijkorkest van de Canon in D van Pachelbel, een veel te voor de hand liggend gegeven inde jaren zeventig. Het resultaat biedt geen verrassing.

Toch maakte Eno het nodige los met zijn ideeën over ambient. Min of meer parallel aan zijn pionierswerk ontstonden, vooral in Duitsland waar Eno regelmatig met Bowie te gast was, bands van de eerste generatie computernerds. Bands als Cluster, waarmee Eno enkele albums opnam, en Tangerine Dream rommelden op de podia rond met stekkers en stopcontacten zonder zich al te veel te bekommeren om zoiets als podiumpresentatie.

Dat was in de Rotterdamse Doelen de verbindende link met het nieuwe ensemble Lunapark. Dat prijst zich aan als een pretpark waarin de muziek als in een achtbaan voortraast, maar de presentatie bij dit eerste optreden is te statisch om dit direct waar te maken. Heel klassiek treedt het strijkkwartet, kwintet bij Eno, naar voren, het speelt en neemt verlegen buigend het applaus in ontvangst.

De verbindende elektronische muziek van Kate Moore (‘Lunapark’) en David Prior (‘Other Places’) is mede oorzaak van het gevoel van passiviteit. Met de verlichting gedempt luisteren naar voortkabbelende elektronische klanken is niet meer van deze tijd. Lunapark zou er goed aan doen om een videokunstenaar toe te voegen aan het collectief.

‘Tab-To-Transient’ van Florian Magnus Maier, een jonge Duitse componist met een achtergrond in flamenco en metal, is juist wel effectief. Het is een elektronische weergave, een afgespeelde tape, van hetgeen in werkelijkheid totaal onmogelijk is op een elektrische gitaar: dol rondrazende riffjes en toonladders, en tegelijk met een stok en andere middelen de snaren bewerken. Een inventief werk, dat duidelijk de invloed van de Rotterdamse School verraadt.

(‘A Tiny Party At Luna’s’) van Piet-Jan van Rossum en Petra van der Schoot is een kleinschalig en licht-hilarisch audio-theatraal spel met een huisje, lantaarnpaal en auto-aan-een-touwtje. Dit werkt wonderwel in deze context. Maar ‘Eight Lines’ van Steve Reich, gedirigeerd door Marinissen, komt presentatie te kort. Het werk zou aan kracht winnen als de musici zich meer in de materie vastbeten en met een zekere bezetenheid de muziek de zaal in zouden slingeren. Dat werd nu gemist. Een dynamische presentatie is nu juist een grote verworvenheid van de lichte muziek. Het klassieke genre zoals Lunapark dat als uitgangspunt bedrijft kan daarbij garen spinnen.

De Doelen Rotterdam, officieel premièreconcert van ensemble Lunapark. Werken van Maier, Moore, Prior, Van Rossum & Van der Schoot, Strawisky, Eno, Reich. Bijgewoond: maandag 9 november. Herhaling: zondag 15 november, November Music, Verkadefabriek, Den Bosch