Humor in de opera is zo oud als de weg naar Rome. Maar een operavoorstelling maken die muzikaal geslaagd is en ook nog komisch, dat valt nog niet mee. Marc Pantus doet het al jaren in komische intermezzo’s met zijn gezelschap I Piccoli Holandesi. In de voorstelling Doodleuk combineert hij zo’n intermezzo comico met een gewaagder concept.
Doodleuk is opgebouwd uit twee contrasterende delen. Deel een is Mamalucca, Bagatella & Pattatocco: een komisch intermezzo bedoeld voor in de pauze van een serieuze opera. Het is gecomponeerd in 1715 door Francesco Conti, voor drie zangers en ensemble. Het wordt gevolgd door Doodleuk, een solo van Marc Pantus met de cantate Ich habe genug van Bach en de Kanarienvogel van Telemann, plus teksten van Thomas Bernhard.
Mensen laten lachen in het theater is moeilijker dan het lijkt. Er is een hoop voor nodig: een strakke timing bijvoorbeeld, en een grote beheersing van de techniek die je als acteur of zanger gebruikt. Bas-bariton Marc Pantus speelt regelmatig komische operarollen en merkt dat je daarin tot veel bereid moet zijn. ‘’Jezelf te kakken durven zetten bijvoorbeeld,” zegt hij. ‘’En je ijdelheid overboord zetten, want je moet in je blote kont durven staan. Je moet namelijk lelijk zingen als dat nodig is, en dat willen lang niet alle zangers. En die 18e-eeuwse komische intermezzi zijn erg mooi geschreven, dus de mooie noten moeten er ook echt mooi uitkomen.”
Komisch talent héb je, dat kun je niet aanleren, aldus Pantus. Maar de techniek is onontbeerlijk. “In die 18e-eeuwse intermezzi is de stijl klassiek. Die doet denken aan het stripverhaal, met harde, hoekige overgangen. Van ‘je inleven’ in het drama is weinig sprake, het spel is gericht op effect.”
Kan het stempel van lolbroek niet in de weg gaan zitten van serieuze rollen? “Dat is zeker een risico. Maar ik heb de indruk dat ik er nog geen Christus-partij in de Matthäus aan opgeofferd heb. Ik denk dat ik dáár bekender van ben.” Risico of niet, komische rollen spelen geeft een extra dimensie aan Pantus’ vak. “Na een van de Doodleuk-voorstellingen reisde ik terug met de Italiaanse contrabassist, die zei dat hij het zo leuk vond dat het zo levend was. Het is geen archeologie. Normaal gesproken is er in barokmuziek afstand tot het heden, maar de lach overbrugt die. Het is voor veel mensen een drempelloze manier om met die muziek in contact te komen.”
De twee delen van de voorstelling hebben een behoorlijk verschillend karakter. “Een komisch intermezzo is puur vermaak. Je moet er niet meer van willen maken, elke pretentie wordt ontmaskerd. In het tweede deel speel ik met wat humor is.” Pantus zingt een droevige cantate en laat zijn toehoorders lachen, maar het idee van lach-of-ik-schiet maakt dat ze zich daar ongemakkelijk bij voelen. “Dat tweede deel is de consequentie van het eerste. De vraag is: is dit nu een komedie of een tragedie? Ik heb reacties van mensen gehad die vertelden dat ze zich de volgende dag nog afvroegen: wat heb ik nou eigenlijk gezien? Ik zet alles tegenover elkaar. En… ik weet niet of ik dat wel mag zeggen, maar zelf vind ik dit het mooiste wat ik tot nu toe heb gemaakt.”
www.piccoliholandesi.nl
Vr 15 jan. 20.30 u: Theater de Regentes, Den Haag
Zo 17 jan. 20.15 u: Posthuis Theater, Heerenveen
Over Redactie
