Door Ellen Segeren
Het moet anders. In de stoel ploffen en het maar laten gebeuren, dat wil de liefhebber van klassieke muziek niet meer. Althans: er is meer dan dat. De Muziek Driedaagse gooit het roer om onder de inspirerende leiding van programmeur Wim Vos met als thema ‘de vernieuwende concertpraktijk’. Het programma op 5, 6 en 7 maart in de Dr. Anton Philipszaal en het Lucent Danstheater in Den Haag geeft vast een voorproefje van hoe het zou kunnen.
Hoe kan het toch dat in Nederland de zalen leeglopen, terwijl de belangstelling voor klassieke muziek in het buitenland juist toeneemt? Wim Vos, slagwerker en ooit artistiek leider van het Residentie Orkest, heeft wel een idee.
“Veel programma’s zijn bedacht vanuit de inhoud, vanuit de uitvoerenden. Misschien is er wel te weinig nagedacht over wat het publiek wil. Samenhang tussen concerten, een rode draad: voor orkesten is het wel goed, maar zitten de luisteraars daarop te wachten? Muziek luisteren wordt steeds meer een evenement, een ‘totaalbeleving’, om maar een populair woord te gebruiken. Tijd voor herbezinning dus. In de Muziek Driedaagse in Den Haag bieden we de mensen óók concerten, maar op een andere manier. Bijvoorbeeld door na momenten van stil luisteren in diezelfde zaal een halfuur later een totaal andere setting te creëren, misschien zelfs met muziek van dezelfde componist.”
Het programma is min of meer een onderzoek en het is uiterst gevarieerd: lange en korte concerten, een mix van klassiek en jazz, met mogelijk een andere belichting dan men gewend is, en een muzikale blik achter de schermen. En natuurlijk masterclasses, want het thema van de grote meesters en het jonge talent blijft overeind. Het publiek kan in debatten meepraten over hoe het verder moet in de concertzaal.
Het jonge talent is soms zelfs piepjong. Kinderen gaan uiteraard zingen en spelen, zegt Vos, en in deze editie gaan ze van alles aan volwassenen laten horen. “We kunnen veel van kinderen leren, als we er maar voor openstaan. Laat ze maar eens van karton een concertzaal fabrieken. Fantastisch, wat dáár uitkomt. Daar zouden wij niet opkomen.” Ook het andere aanbod moet interessanter voor kinderen, de toekomstige concertbezoekers tenslotte, en dus er is veel te beleven voor de jeugd.
Voorheen werd ook te weinig gedaan met plannen van jong talent, vindt Vos. “We lieten jonge musici spelen en ze kregen een masterclass die erg de diepte in ging. Daar bleef het bij. Maar ik hoor bij jonge musici waanzinnige ideeën over het programmeren van concerten. Daar hebben we te lang niets mee gedaan, omdat het niet in de standaard praktijk paste. Daarom komt Fast Opera Productions, kortweg FOP, een pas opgerichte club die korte opera’s brengt. En juist níét in de zaal. Ergens in het gebouw spelen ze opera’s over onderwerpen als de kredietcrisis, in het Nederlands, op nieuwe muziek. De groep doorbreekt het hokjesdenken. FOP bestaat uit voormalige studenten aan het Koninklijk Conservatorium die met componisten en regisseurs projecten bedenken. Zo’n groep verdient een plek om zich te presenteren, en voor het festival zijn ze bijzonder interessant.”
Gwilym Simcock
Ook anders dan anders is de komst van de jonge jazzpianist en componist Gwilym Simcock. Vos: “Hij is nog geen dertig en heeft al een enorm repertoire gecomponeerd. Hij doet dingen die exemplarisch zijn voor de musicus van nu. Hij speelt eigen composities met een big band en een trio, maar ook stukken van Ives met jazzzangeres Norma Winston, die op het ECM-label veel heeft uitgebracht en een enorme staat van dienst heeft. Haar kregen we er gratis bij, een buitenkansje dus. Ook voert Simcock een nieuw eigen stuk uit voor symfonieorkest en piano, en stukken uit een werk voor kwartet en amateurkoor. Hij is een razendsnel rijzende ster, dus we zijn mooi op tijd.”
Bekende namen zijn er ook, want goede dingen moeten blijven. Christoph Pregardien komt zingen, en artist in residence is Nino Gvetadze, de pianiste die in 2008 op het Liszt Concours in Utrecht maar liefst drie prijzen won. Uit Vlaanderen komt Muziektheater Transparant, waar Vos erg blij mee is. “Het zijn mensen die in hun vakgebied tot de absolute top behoren. Ze geven een masterclass aan FOP, dat vind ik erg leuk. En ze brengen een sneak preview van hun voorstelling in wording, met muziek van Annelies van Parys, die er ook is.”
Dit is maar een greep uit het grote aanbod. Voorop staat dat je als bezoeker meer bent dan consument. Maak gebruik van die kans om de grens van de traditie op te zoeken. Leg je oor te luisteren en laat je stem horen bij een debat. Dat is dé manier om invloed te hebben op hoe de concertzaal en het concert er over dertig jaar uitzien.
Dit is een gewijzigde versie van een artikel dat ook verschijnt in UIT Magazine, editie Den Haag
Over Redactie
