Door Wijbrand Schaap
Het heet ‘pinteren’ en is een plaag. Toneelspelers gebruiken de term om een collega erop te wijzen dat hij wel erg veel staat te suggereren zonder iets daadwerkelijk over te brengen. Het is genoemd naar de Britse toneelschrijver Harold Pinter die van dialogen in korte zinnetjes en veel betekenisvolle pauzes en stiltes zijn handelsmerk had gemaakt. In handen van zo’n meester is pinteren prachtig om te zien. In handen van bijna alle anderen is pinteren vooral een ergerlijk overdreven manier om een groot niets te verhullen.
Schrijfster Lot Vekemans, die dit seizoen met twee stukken in het theater te zien was, pintert nogal nadrukkelijk. Vrijdag 7 mei zag ik Gif, het stuk dat ze voor NTGent-acteurs Elsie de Braauw en Steven van Watermeulen schreef. Gif beschrijft de ontmoeting tussen twee exen, tien jaar na de dood van hun kind en het daarop volgende vertrek van de man. Sindsdien heeft hij kans gezien een nieuw leven op te bouwen, en is zij zich in rouw blijven wentelen.
Het eerste weerzien, in een aula op het kerkhof waar de zoon al tien jaar ligt, begint met veel pinteren. Daardoor duurt het heel lang voor we weten dat het exen zijn die op een onaangename manier uit elkaar gegaan zijn, en dat daar achter hun ergens hun beider zoon ligt. Vervolgens komen we beider verhalen met horten en stoten te weten, en dat maakt de tekst zwak. Vanwege al dat gepinter, dat vooral bedoeld lijkt om het stuk soort van avondvullend te maken.
Schrijfster Vekemans wil ons het een en ander vertellen over het leven en de keuzes van beide exen, maar is bang om helder te zijn. Daarom neemt ze het publiek mee op een zoektocht naar allerlei biografische en logistieke feiten waarvan je gaandeweg het idee krijgt dat ze er helemaal niet toe doen. Immers: het enige wat in zo’n situatie echt ter zake doet, is de vraag hoe deze mensen hebben overleefd, en wat ze elkaar nu nog te vertellen hebben. Rouwverwerking is al thema genoeg zonder te weten naar welk frans dorp de man vertrok en hoeveel therapie de vrouw bij welke arts heeft gehad.
Door alle angst van de schrijfster om die ruis weg te halen, wordt het stuk grappig genoeg veel te uitleggerig en plat. De personages hebben immers meer praktische geheimen voor elkaar dan persoonlijke. Voor ons, de toeschouwers, is er dus alleen een plat praktisch zoekplaatje in te vullen en zodra dat klaar is, blijft er een platte dialoog over.
Johan Simons doet zijn uiterste best om van deze nogal platte dialoog spannend theater te maken, en slaagt daar maar half in. Natuurlijk heeft hij die twee schitterende acteurs, die zelfs van een telefoonboek nog een boek vol mysteries zouden kunnen maken, maar hij had meer nodig. Daarom zingt een altus (mannelijke sopraan) a capella liederen van de Elisabethaan John Dowland en staan een wind- en mistmachine klaar voor een paar spektakeleffecten.
Daarmee wordt nog helderder aangetoond, dat het stuk zelf maar weinig boeiends bevat.
Gif van Lot Vekemans: Speellijst
Over Wijbrand Schaap
Beste Wijbrand, het is een voor mij gelukkig feit te noemen dat velen het niet eens zijn met jouw beleving van de tekst en de voorstelling van Gif. Uiteraard ben ik altijd nieuwsgierig naar reacties uit het ‘veld’. En natuurlijk is het spijtig dat Gif je niet heeft weten te boeien. Dat er heel veen mensen zijn die er anders over denken, merk ik na elke uitvoering van Gif en ook het toekennen van de Taalunie Toneelschrijfprijs en de prijs van de studenten aan Gif afgelopen week, sterken mij in het gevoel dat Gif bij veel mensen de juiste snaar raakt. Met vrolijke en pinteriaanse groet, Lot Vekemans
Hoi Lot,
Vanzelfsprekend van harte gefeliciteerd met je bekroning. En mooi ook dat we de mogelijkheid kunnen houden om het bij voortduring met elkaar oneens te zijn, op onze schreden terug te keren of er eens een goed glas over te drinken. Voor nu: keep up the good work.