Image Image Image Image Image Image Image Image Image Image

Cultuurpers | 23 July 2014

Scroll to top

Top

Over Alles over de auteur - Cultuurpers

Ingrid van Frankenhuyzen

Ingrid van Frankenhuyzen

Ingrid van Frankenhuyzen werkte t/m 2009 als journalist voor NRC Handelsblad. Van huis uit is ze hoorspelregisseur en zelfs dramaturg. Ze verdient haar geld vooral buiten de kunst om: met haar bureau Communisenso geeft ze (social) mediatrainingen. www.communisenso.nl, Tussen 2000 en 2002 was ze lid van de commissie Dans van de Raad voor Cultuur

Berichten van Ingrid van Frankenhuyzen

Opinie: ‘Laat Joop van den Ende het klassiek ballet onder zijn hoede nemen, voeg het Nederlands Dans Theater, het Nationale Ballet en het Scapino Ballet samen.’

5 mei 2011 | 9

Het was voorspelbaar. Nu de Raad voor Cultuur de staatssecretaris een voorzet heeft gegeven voor grootscheepse en zeer ingrijpende bezuinigingen in de dans, verschijnen de eerste persberichten met de verontwaardigde reacties. Het Nationale Ballet en het Nederlands Dans Theater zijn verongelijkt: ‘Hoe Verder lezen

Jubileum Nederlands Dans Theater vol ‘bewegingsdiarree’ en somberte

29 oktober 2009 |

Door Ingrid van Frankenhuyzen

Woensdagavond 28 oktober nam Jiri Kylián afscheid als choreograaf van het Nederlands Dans Theater. Met de enigszins ironische titel Mémoires d’Oubliettes (herinneringen uit een onderaardse kerker) gaf de maestro nog eenmaal acte de présence bij het Haagse gezelschap dat dit jaar 50 jaar bestaat en waarbij Kylián 36 jaar lang het internationale boegbeeld was. Niet voor niets wordt het NDT ook wel The Kylián Company genoemd. In zijn afscheidsspeech aan het eind van de lange gala-avond liet de geboortige Tjech merken dat hij wel klaar was met de club waarmee hij triomfen vierde maar die ook zijn geesteskind NDT III -de senioren- weg bezuinigde. Kylián stopt echter niet met werken: hij zoekt inspiratie in nieuwe projecten die niet noodzakelijkerwijs met dans te maken hebben. Verder lezen

Dansen in de kelders van poptempel Paradiso

1 juli 2009 |

Op 4 juli opent poptempel Paradiso tijdens het Julidans-festival in Amsterdam, de deuren voor multimediale performances en dans. Wie wil kan zelf tot aan het ochtendgloren meedansen maar kijken kan ook in het programma I like to watch too.

Ergens in de ‘krochten’ van Paradiso zal een naakte dikke man een verrassingsact doen. Hij heeft niet bepaald het ragfijne lichaam van een danser maar dat is juist waar Fransman Olivier Dubois, ex-danser bij onder meer Jan Fabre, graag de draak mee steekt: zijn meebewegende speklaag. Wat hij dan gaat doen blijft in zijn solo Pour tout le monde een verrassing, want het programma I like to watch too moet een avontuur blijven. Zegt Suzy Blok, de artistiek leider. De avond en nacht moeten een spannend feestje zijn, ‘je moet overspoeld worden’.

Toeschouwers en aspirant-deelnemers lopen vanaf 21.00 uur ‘s avonds al dan niet begeleid door de zes gastheren en -vrouwen, door Paradiso. Vaste routes zijn er niet. In de ene ruimte wordt een duet gedanst, maar om één uur ‘s nachts bijvoorbeeld begint in de grote zaal een videoperformance-installatie met een vj. “Performance is een wat vaag begrip maar in I like to watch too gaat het om de crossovers, de kruisbestuiving tussen muziek, installaties en dans”, legt Blok uit. “Soms kun je het zelfs geen dans meer noemen want in die grote zaal bijvoorbeeld kun je als toeschouwer meedansen en stuur je al bewegend via camera’s en computersensoren het videoscherm aan. In de kelder kun je weer naar een installatie waar je slechts in je eentje naar binnen mag”.

De deuren gaan nooit op slot, iedereen is vrij om rond te lopen en naar andere ruimtes te gaan om een van de in totaal 15 acts en ‘pop ups’ te zien. De performances zijn gemaakt door in Nederland werkende maar ook buitenlandse choreografen. Uit Tilburg komt bijvoorbeeld het ‘punkdans’-gezelschap T.R.A.S.H. en uit Zwitserland Alexandra Bachzetsis. Aanvankelijk zou zij een solo doen waarin de fitnessvideo’s van Jane Fonda op de hak genomen worden maar het toeval wilde dat Bachzetsis zwanger raakte. Nu stuurt ze ene delegatie van 14 Rietveld Aacademie-studenten die een discovoorstelling maakten.

Verbindend element is aldus Suzy Blok het thema lichaam. Het dansende lichaam, of het nu van de performers of toeschouwer is. “I like to watch too laat het poppubliek de dans in een nieuwe context zien. Terwijl het traditionele danspubliek op een feestelijke manier uit het rode pluche kan komen. Mijn ideaal is dat ze elkaar ontmoeten in Paradiso. Dansend tot diep in de nacht in een spannende omgeving”.

I like to watch too begint op 4 juli om 21.00 uur in Paradiso Amsterdam en gaat door tot vijf uur ‘s nachts. Inl: www.julidans.nl of www.iliketowatchtoo.nl

‘Mensen zeggen wel eens, ga nou toch eens met Marokkanen werken. Allez, schei toch uit. Engagement is me te banaal.’

23 juni 2009 |

De Vlaamse theatermaker Wim Vandekeybus opent op 1 juli het Julidans Festival in Amsterdam met de voorstelling nieuwZwart. ,,Ik wil dat de voorstelling een trance is waarin je geen tijd meer ervaart.”

Geen vragen naar de betekenis graag, dat is niet interessant, zegt regisseur/choreograaf Wim Vandekeybus in een hotellobby in Parijs. Hij hoopt namelijk dat zijn nieuwe voorstelling nieuwZwart geen herkenning oproept maar slechts associaties. En ja, beaamt hij, het universum van zijn voorstelling is zwart en donker, maar wist je dat zwart geen echte kleur is? Het is een uitgevonden, samengestelde  kleur, geen pure kleur.  Oké, zwart is misschien het symbool van het onderbewuste, zo ver wil Vandekeybus dan wel gaan.

Dat donkere universum van de Vlaamse theatermaker begint in nieuwZwart met naakte dansers die wentelend in krakend isolatiefolie- uit zee lijken te kruipen. Spartelend en golvend komen ze terecht in een wat het beste omschreven kan worden als een hallucinerende natuurtrip: acteur Gavin Webber vertelt over bergen, bossen, woestijnen, vulkanen en rivieren. Telkens als je denkt de woorden te begrijpen, ontglipt de betekenis ervan je weer. Op een hangend plateau spelen live drie muzikanten, onder wie componist Mauro Pawlowski van de Belgische popgroep dEus. Hun gitaarrock ebt geregeld weg in mystificerende klankeffecten. Dansers kronkelen, klimmen en springen anderhalf uur in een eigen wereld waarin een dramatische ontwikkeling ontbreekt.

Vandekeybus zegt er na zijn bijna gebruikelijke reserve bij het begin van een interview, enthousiast over: ,,Doe er maar mee wat je wilt, maak van nieuwZwart maar wat jij erin ziet. Ik reik niks aan, ik wil dat de voorstelling een trance is waarin je geen tijd meer ervaart. Heel primitief en intens. Het is een ritueel en dramatisch gezien inderdaad een toestand. Ik wilde geen begin of eind. Het moest een kluwen worden, een vreemde wereld. Zozeer dat ik zelfs mijzelf afvraag waarom mensen hier naar zitten te kijken. Het is menselijk en tegelijk onmenselijk. Als ik al moet zeggen waarover het gaat, dan is het de geschiedenis van de mensheid, het herbeginnen en opnieuw geboren worden.”

De Vlaming, van huis uit fotograaf, studeerde ooit een tijd psychologie en heeft een fascinatie voor het onderbewuste, de intuïtie en de dierlijke instincten van de mens en zijn lichaam. Het is een constante in de 22 jaar die Vandekeybus en zijn gezelschap Ultima Vez aan de top van het internationale danstheaterfirmament staat. De zoon van een dierenarts en ex-danser bij Jan Fabre, liet in zijn eerste productie What the body does not remember dansers risicovol en dierlijk door de ruimte rennen, permanent vallend over objecten en elkaar. Iets vergelijkbaars deed hij ook in bijvoorbeeld Sonic Boom, de voorstelling die hij in 2003 bij Toneelgroep Amsterdam maakte. Joop Admiraal, toen al op leeftijd, bleek een zeer dansant acteur. Bij Vandekeybus staan licht, geluid, decor, beweging, tekst, film et cetera zonder hiërarchie in dienst van de zintuiglijke instinctieve ervaring.

Een  “Vandekeybus” is bij het grote publiek misschien onvermoeibare gestileerde valpartijen gaan betekenen, de poëtisch labyrintische teksten van schrijver en landgenoot Peter Verhelst maken echter ook vaak onderdeel uit van de voorstellingen. Hoewel Vandekeybus in nieuwZwart juist niet van plan was met tekst te werken, kwam Verhelst toch weer in de voorstelling terecht.  Dit keer met gedeeltes uit diens gedichtenbundels Alaska en nieuwe sterrenbeelden. Die laatste bundel is één lange postmoderne verwijzing naar de popmuziek en -tussen kitsch en esoterie- komt de extatische natuurmetaforiek bovendrijven. ,,We hebben pas in een laat stadium besloten fragmenten eruit te gebruiken”, zegt Vandekeybus, ,,Peter zelf zei nota bene, is dat wel zo nodig? Dat vind ik mooi, dat hij dat zegt. Want tekst is niet de drager van de voorstelling, het is net als de beweging iets dat je af en toe best mag missen. Je hoeft niet alles te zien, te horen of te begrijpen. Net als de muziek, moet je het gewoon ondergaan.”

Het danstheater van Ultima Vez is niet van de afdeling entertainment, abstractie heeft de voorkeur bij Vandekeybus. Het verlangen om zich af te keren van de werkelijkheid wordt steeds groter. Zijn dansers geeft hij tijdens het repetitieproces de opdracht mee ,,Ik wil niets zien dat ik herken”. nieuwZwart zegt hij, moet mensen naar iets brengen waar je nog nooit geweest bent. In het huidige dansklimaat is dat geen mode maar hij heeft niets met de conceptuelen en vormelijken  in de dans. Evenmin touwens met het geëngageerde theater. ,,Voorstellingen moeten niet gaan over hoe slecht het met de wereld gaat. Toneel dient daar niet voor. Mensen zeggen wel eens tegen me, ga nou toch eens met Marokkanen werken.  Allez, schei toch uit. Ik heb al eens een blinde Marokkaan in mijn voorstelling gehad. Dát is pas integratie. Nee, engagement is me te banaal. Dat betekent niet dat ik geen geëngageerd mens ben. In Sonic Boom ging het over de macht van de media, over Rwanda, over mythologie maar niemand die het expliciet eruit haalde. Ik heb geen zin in een verhaal of een script. Mijn werk is als een schilderij dat gaat over kleur.”

Vandekeybus, net weer vader geworden, heeft een nieuwe vrijheid ontdekt. Met een geheel nieuwe ploeg dansers die elkaar volgens hem niet meer automatisch nadoet (“om blessures te voorkomen vallen we bij Wim Vandekeybus op deze manier”)  maar die dansers individueel laat bewegen. Risico’s laat hij de dansers nog steeds nemen: acteur en danser Gavin Webber kampt in Parijs met een lichte hersenschudding. Maar hij werkt apart met ze. Als een intuïtief assembleur, een samensteller, voegt hij al de ‘choreografieën’, de persoonlijke lichaamstalen van de dansers ineen. nieuwZwart is in feite een interactief schilderij.

nieuwZwart speelt op 1 en 2 juli tijdens het Julidans Festival (1 t/m 11 juli) in de Stadsschouwburg in Amsterdam. Inl: www.julidans.nl

Inkijkje in penis en poepgat; voila de eenzaamheid van Steven Cohen

7 juni 2009 | 1

Door Ingrid van Frankenhuyzen

De Zuid-Afrikaanse performancekunstenaar Steven Cohen prakt Hitler, racisme en exhibitionisme in de blender tijdens het Holland Festival.

Steven Cohen -jood, homo en blank- balanceert op de rand van kitsch en kunst, smaak en wansmaak. Bij de ene helft van zijn publiek roept hij wrevel en ergernis op, de andere helft draagt hem op handen. Wat doet de Johannesburger om zo’n verdeeldheid te zaaien? In zijn beste werk, Chandelieruit 2002, laat hij zich filmen in een illegale nederzetting van de allerarmste zwarten aan de rand van zijn geboortestad. Verder lezen

Mikhail Baryshnikov: oude glorie, nieuwe gêne

5 juni 2009 |

Door Ingrid van Frankenhuyzen

De legendarische danser Mikhail Baryshnikov, 61 inmiddels, opende gisteravond het Holland Festival in Amsterdam.  In een programma waarin glorie en gêne dicht bij elkaar liggen.

De beperkte houdbaarheid van een danser is een probleem voor de danskunst.  Dansers gaan gemiddeld tot hun 36e mee. Een enkeling blijft doordansen -Merce Cunningham stond toen hij hoogbejaard was nog zelf op het toneel- maar de meesten aanvaarden het lot van versleten spieren, botten en gewrichten.  En de gevolgen daarvan: het verlies aan elasticiteit, sierlijkheid, precisie, ritme en kracht.  Als er dan al ‘oudjes’ op de planken staan, is het maar hopen dat de choreograaf de bewegingen heeft aangepast op de harkige  lijven. Verder lezen