Cannes opent met The Great Gatsby, maar het nieuwtje is er al af

Zou Gilles Jacob, de directeur van het filmfestival van Cannes, het als een buitenkansje zien of een knieval voor Amerikaanse studio’s? Dat Baz Luhrmann’s The Great Gatsby woensdag de openingsfilm is betekent zeker spektakel en veel aandacht. Maar het is geen wereldpremière, Verder lezen

Eindelijk weer een Nederlandse film in competitie in Cannes: Borgman van Alex van Warmerdam

Aan een grote frustratie van de Nederlandse filmwereld is een eind gekomen. Na 38 jaar hebben we weer een film in de hoofdcompetitie van Cannes. De nieuwe film van Verder lezen

Schrijfster Kier-La Janisse op Imagine-symposium over vrouwen en gekte

Het symposium over gestoorde vrouwen in horrorfilms dat deze zondagmiddag tijdens het Imagine Festival werd gehouden was eigenlijk wel een geruststellende bijeenkomst. Je hoeft zelf niet gestoord te zijn om een fascinatie voor horror te hebben. Dat mocht je in ieder geval afleiden uit Verder lezen

Filmtop over stimulering filmproductie in Nederland zet stappen in de goede richting

Gisteren werd de lang verwachte Filmtop gehouden. Op deze besloten bijeenkomst ontmoetten de ministers Bussemaker (OCW) en Kamp (Economische Zaken) een groot aantal vertegenwoordigers van de filmsector. Het overleg ging over Verder lezen

Legendarische filmcriticus Roger Ebert overleden

Het zal wennen zijn om hij het aanklikken van ‘external review’ op de Internet Movie Database niet meer de naam van Roger Ebert tegen te komen. Deze legendarische criticus Verder lezen

16e Holland Animation Film Festival opent met Monty Python en abstracte animatie in 3D

Dat bijna alle grote Amerikaanse familiefilms en veel actiefilms in 3D zijn is inmiddels vanzelfsprekend. Maar in tegenstelling tot voorspellingen Verder lezen

Underdog Argo winnaar bij de Oscars

Het grote verhaal van de Oscars 2013 is natuurlijk hoe de underdog Argo uiteindelijk de aanvankelijk gedoodverfde favoriet Lincoln voorbijstreefde. Toen zondagavond Ben Affleck het beeldje voor beste film in ontvangst nam deed hij dat niet als regisseur maar als producent.

Ben Affleck in Argo

Hij was zelfs niet eens genomineerd voor de Oscar voor beste regie, en dat komt bij een film die de Oscar voor ‘Best Picture’ krijgt zelden voor. Het is niet onaannemelijk dat het ontbreken van die nominatie begin januari zoveel aandacht en reacties losmaakte dat daardoor Argo steeds meer aan sympathie begon te winnen. Toen deze vervolgens bij de Golden Globes beste film werd was dit al een overduidelijk voorteken.

Die Golden Globes waren trouwens dit jaar een goede voorspeller voor de Oscars. Ook bij de Oscars voor beste acteur (Daniel Day-Lewis in Lincoln), beste bijrolspelers (Anne Hathaway in Les Miserables, Christoph Waltz in Django Unchained), beste animatie (Brave) en beste niet-Engelstalige film (Amour) werd bij de Oscaruitreiking het voorbeeld van de Golden Globes gevolgd.

Nee, heel verrassend was dit Oscarfeestje uiteindelijk niet, want ook Argo is altijd nog een veilige keus. Deze thriller over de reddingsoperatie van in Iran gegijzelde Amerikanen in 1979 is bijna net zo patriottisch als Lincoln en en mist de controversiële kanten die Zero Dark Thirty (ook patriottisch en nog actueler) waarschijnlijk tot een te hete aardappel maakten. Deze fenomenale film moest het uiteindelijk doen met een met Skyfall te delen troostOscar voor geluidsmontage.

Een piepklein Nederlands succesje is de bijdrage van Erik-Jan de Boer aan de visuele effecten van het hiervoor met een Oscar bekroonde Life of Pi. Inderdaad, dit digitale tijger is onovertroffen.

Zie voor de complete uitslag http://oscar.go.com/nominees

Bioscoopjaar 2012: bezoek stabiel, Skyfall en Intouchables bovenaan

De grootse verrassing van het bioscoopjaar 2012 was misschien wel dat twee totaal verschillende films de grootste publiekstrekkers waren. Op de eerste plaats de nieuwe James Bond Skyfall, natuurlijk, met bijna 2 miljoen bezoeken. Maar dat de nummer twee (1,2 miljoen) een Verder lezen

Nederlandse opening Filmfestival Rotterdam 2013, dat dit jaar ook televisie omhelst

Vijftien jaar na Peter Delpeuts Felice, Felice krijgt het International Film Festival Rotterdam weer een Nederlandse opening. De 42ste editie van dit toonaangevende evenement gaat op 23 januari van start met de wereldpremière van De wederopstanding van een klootzak van Guido van Driel, zo maakte festivaldirecteur Rutger Wolfson vanmiddag bekend. Verder lezen

Boudewijn Koole krijgt Europese filmprijs voor Kauwboy

Mooi natuurlijk dat Amour van Michael Haneke gisteravond op Malta bij de uitreiking van de European Film Awards niet alleen bekroond werd als beste film, maar ook de regieprijs en prijzen voor beste acteur en actrice kreeg toegeschoven. Maar een beetje saai begint die lofzang op Haneke’s nieuwste wel te worden. Genoeg dus hierover. Verder lezen

Wrang-poëtische Alzheimer-doc First Cousin Once Removed beste van IDFA

Twee tegenpolen waren komen bovendrijven. Zou de VPRO IDFA Award voor beste lange documentaire naar een persoonlijk gekleurde auteursfilm gaan, of naar een doortimmerd relaas over een grote kwestie? Naar Alan Berliners opmerkelijke portret van de aan Alzheimer lijdende dichter Edwin Honig, of naar Dror Morehs fascinerende inkijkje in de Israëlische geheime dienst? Verder lezen

Wrong Time Wrong Place opent IDFA – documentaire als dans met het toeval

In John Appels nieuwe documentaire Wrong Time Wrong Place komen overlevenden aan het woord van de schietpartij op het Noorse eilandje Utoya en de voorafgaande bomaanslag, waarbij 77 mensen omkwamen. Verder lezen

Subtiele en speelse Ernest et Célestine grote winnaar van Cinekid

Het is zeldzaam dat dezelfde film op het Cinekid-festival zowel de prijs van de jury als van het (kinder)publiek krijgt. Maar over de subtiele en sprankelende Franse tekenfilm Ernest et Célestine was iedereen het deze keer eens. Dit op prentenboeken van de in 2000 overleden Belgische illustrator Gabrielle Vincent gebaseerde verhaal werd dubbel bekroond en was daarmee dit jaar de grote winnaar. Ernest en Célestine zijn een beer en een muis die moeten ondervinden dat hun vriendschap in de beren- en muizenwereld slecht begrepen wordt. Verder lezen

Cinekid onderscheidt Franse animatiefilmer Michel Ocelot met Lifetime Achievement Award

De lange Franse animatiefilm zit in de lift. Om dat te benadrukken is Michel Ocelot, een van de gangmakers, door het Cinekid kinderfilmfestival uitgenodigd als eregast. Vanavond kreeg hij bovendien een Lifetime Achievement Award uitgereikt, die hij met een bescheiden protest aannam. Als animatiefilmer beschouwt Michel Ocelot (1943) zich nog als een adolescent die veel te ontdekken heeft. Verder lezen

NFF 2012 – Jos Stellings Het meisje en de dood betovert de Gouden Kalveren-jury

De grote vraag was hoeveel van die zeven Gouden Kalveren-nominaties Plan C zou weten te verzilveren. Tot ieders verrassing had deze kleine misdaadkomedie die in de bioscoop nog geen 7000 bezoekers trok zelfs nog meer nominaties in de wacht gesleept dan Verder lezen

NFF 2012 – Alle studentenprijzen naar de Filmacademie

De Filmacademie kan tevreden zijn. De twee jury’s die op het Nederlands Filmfestival maandagavond de drie studentenprijzen uitreikten hadden ook naar eindexamenwerk van andere Nederlandse academies met een filmsectie gekeken. Maar uiteindelijk waren alle gelukkigen studenten van de Nederlandse Film en Televisie Academie, zoals de Amsterdamse opleiding voluit heet.

Katja Römer Schuurman in De Club van Lelijke Kinderen (foto Raymond van der Bas)

Alweer Magnesium. De Tuschinski Award voor de beste afstudeerfilm, dit jaar voor het eerst open voor alle Nederlandse academies, ging naar Magnesium van Sam de Jong. Dit dicht op de huid gefilmde portret van een jonge turnster die worstelt met een groot persoonlijk dilemma was eerder deze maand al onderscheiden door de Kring van Nederlandse Filmjournalisten.

Shady El Hamus, de scenarioschrijver van Magnesium en regisseur-scenarist van Over zonen, mocht de Dioraphte Award voor een onderscheidende prestatie in ontvangst nemen. Over zonen gaat over heimwee en depressie onder de oudere generatie immigranten.

Tenslotte was er de Filmproducenten Nederland Award, een prijs voor het beste productieteam. In dit geval waren dat Niek Teunissen, Wim Boven en Casper Eskes, die samen de drijvende kracht vormden achter de korte jeugdfilm De Club van Lelijke Kinderen naar het jeugdboek van Koos Meinderts. Dit spannende avontuur, waar een mooie politieke satire in verstopt zit, is inderdaad een visitekaartje met enthousiaste en ondernemende uitstraling dat zeker de aandacht verdient van een omroep op zoek naar productietalent voor een nieuwe jeugdserie. Ook de doortastende manier waarop het team de marketing en première van De Club van Lelijke Kinderen ter hand nam mag er zijn.

Leo Bankersen

NFF 2012 – Robert Oey maakt opnieuw indruk met Gesneuveld

Iedere avond vindt er op het Nederlands Film Festival een belangrijke première plaats, en zondag was dat de nieuwe documentaire van Robert Oey, over boodschappers en nabestaanden. Gesneuveld laat een kant van onze militaire missie in Afghanistan zien die weinig in beeld kwam. 25 Nederlandse militairen zijn daar gesneuveld. De film is in zekere zin een eerbetoon aan hen, maar het gaat vooral over de achterblijvenden, die met het verlies verder moeten, en over de boodschappers die het zwaar om het hart wordt als ze het slechte nieuws moeten brengen.

Gesneuveld

“Wat gebeurt er als er bij je thuis wordt aangebeld en een militair in burgerkleding komt vertellen dat je zoon, echtgenoot of vader is gesneuveld? Het is een scène die talloze keren in speelfilms is nagespeeld, maar wat het in werkelijkheid betekent, wist ik niet,” noteert Oey in een toelichting bij dit project.

Eerder was Oey de maker van de spraakmakende documentaire De leugen, over de politieke affaire rond het Nederlanderschap van Ayaan Hirsi Ali met Rita Verdonk als haar belangrijkste tegenspeler. Ook daarin keek hij als het ware achter de schermen van een kwestie die ruimschoots in het nieuws was geweest, met als in het oog springende ingreep dat hij sommige betrokkenen in deze documentaire een aantal teksten liet zingen.

Zulke opvallende vondsten bevat Gesneuveld niet, integendeel. Op het eerste gezicht is de aanpak zelfs tamelijk conventioneel. Militairen en nabestaanden vertellen hun verhaal, tegen de achtergrond van onder meer de manier waarop de krijgsmacht de rituelen rond de laatste eer oefent. Maar al snel wordt duidelijk dat het hier de meer subtiele keuzes zijn, naast integriteit en het vinden van de juiste toon die Gesneuveld zo indrukwekkend maken. Een statement tegen de opgeklopte sentimenten van de populaire emo-televisie.

Niet dat Gesneuveld niet aangrijpend is, integendeel. Oey filmt ook veel in close-up, maar hij neemt de tijd en nooit krijg je het gevoel dat hij je in de rol van voyeur drukt. Zonder te moraliseren of sentimenteel te worden laat hij zien wat verlies teweegbrengt, hoe er verzoening en aanvaarding kan zijn, maar ook dat het mensen uit elkaar kan drijven. Zoals veel goede films stijgt ook Gesneuveld boven het directe onderwerp uit. Dan is het geen Afghanistan-documentaire meer, maar een beschouwing over de grote tragedies van het leven.

Leo Bankersen

NFF 2012: première van George Sluizers onvoltooid-voltooide Dark Blood

Misschien waren de verwachtingen bij de première van George Sluizers negentien jaar geleden opgenomen, en nu alsnog voltooide Dark Blood gewoon te hoog gespannen. Want natuurlijk is het geheel terecht dat het Nederlands Film Festival de gelegenheid heeft aangegrepen voor een mooi retrospectief van Sluizer, een van Nederlands’ meest vooraanstaande filmmakers met de wereld als werkterrein. Maker van de bloedstollende thriller Spoorloos (1988), maar ook van documentaires waarin hij het opnam voor de Palestijnse zaak.

Judy Davis en River Phoenix in Dark Blood

En natuurlijk was er warm applaus voor de 80-jarige cineast die ondanks zijn broze gezondheid in Utrecht aanwezig was, waar hij ook het eerste exemplaar in ontvangst mocht nemen van Wie zijn ogen niet gebruikt is een verloren mens. In dit boek liet hij herinneringen aan zijn avontuurlijke carrière optekenen.

Maar dat neemt niet weg dat de – geheel in Sluizers stijl – zich als een sterk verhaal ontvouwende poductiegeschiedenis van Dark Blood de film zelf overschaduwt. Kort na het succes van Spoorloos kreeg Sluizer een script van een onbekende Australiër toegestuurd. Hij zag er wel wat in, en wist zelfs de veelbelovende, met James Dean vergeleken jonge acteur River Phoenix te strikken voor de rol van een kluizenaar die in de woestijn op het einde ter tijden wacht.

Sluizer draaide de film in 1993, maar vlak voor de voltooiing van de opnamen overleed Phoenix aan een overdosis. De verzekeringsmaatschappij legde beslag op het geschoten materiaal. Toen Sluizer in 1999 ontdekte dat het vernietigd dreigde te worden wist hij de opnamen weer in handen te krijgen. Vier jaar geleden ontsnapte Sluizer op een haar na aan de dood door een slagaderbreuk, waardoor het alsnog afmaken van Dark Blood een zekere urgentie kreeg. Sluizer zag de voltooiing ook als een hommage aan River Phoenix. Met steun van het Filmfonds en een stevige crowdfunding-actie werd de huidige eindversie gemonteerd, waarin de ontbrekende scènes met behulp van een voice-over worden ingevuld. Een oplossing die heel aardig werkt, omdat het een gevoel van ironie toevoegt die dit curieuze, maar ook wat gekunsteld overkomende verhaal goed kan gebruiken.

Jonathan Price en Judy Davis (met scherp sarcasme) spelen een ruziënd Hollywoodechtpaar dat met autopech in handen valt van de door Phoenix gespeelde zonderling. Wat vervolgens in tamelijk grove streken voor ons wordt neergezet is deels een klassieke driehoeksverhouding, deels een metaforisch verhaal met verwijzingen naar de atoomproeven in het gebied en het lot van de indianen. Helaas krijgen de rollen weinig diepte en zijn de sensualiteit en dreiging van geweld eerder voorspelbaar en soms zelfs pathetisch dan werkelijk broeierig of beklemmend. Geen verhaal wat je bij de lurven pakt. Wanneer Dark Blood destijds gewoon was afgemaakt zou het nu vermoedelijk een tussendoortje in Sluizers geduchte oeuvre zijn – een intrigerende, maar niet helemaal gelukte oefening in het B-filmgenre. Al blijft het mooi dat we de film nu alsnog kunnen zien.

Omdat de rechten nog niet geregeld zijn – dat kan best een ingewikkelde juridische kwestie worden – moet de presentatie op het Nederlands Film Festival behoedzaam plaatsvinden om advocatenbezoek te vermijden. De première gisteravond was alleen voor genodigden. Voor de overige nieuwsgierigen wordt Dark Blood in ieder geval nog op dinsdag vertoond, vermomd als (gratis) verrassingsfilm.

Leo Bankersen

#NFF Openingsfilm Nono zingt zich los van saai realisme

Wat een feestelijke openingsfilm was dat! De keuze van het Nederlands Filmfestival voor Nono, het zigzag kind had natuurlijk te maken met het feit dat de Nederlandse familiefilm dit jaar speciaal in de festivalschijnwerpers wordt geplaatst. Maar ook los van dat thema was het een niet te versmaden aftrap.

Thomas Simon in Nono, het zigzag kind

Want we mogen dan graag mopperen dat het weer niet is gelukt om een Nederlandse film in de competitie van Cannes te krijgen, op het gebied van jeugd- en familiefilm kunnen onze filmmakers zich gemakkelijk meten met pakweg de Scandinavische collega’s, die op dit gebied lang toonaangevend waren. Zie bijvoorbeeld Kauwboy, op dit moment onze Oscarinzending en eerder dit jaar in Berlijn bekroond als beste jeugdfilm en beste debuut. En de verrukkelijke Annie M.G. Schmidt-verfilming Minoes van Vincent Bal (toegegeven, hij komt uit België) heeft zo stilletjes aan wereldwijd publiek gevonden.

Toevallig, of juist niet, is Vincent Bal ook de regisseur van Nono, het zigzag kind, naar het boek van de Israëlische schrijver David Grossman. Thomas Simon debuteert hierin als de dertienjarige Nono, die aan de vooravond van zijn bar mitswa ontsnapt aan zijn strenge vader (de beste politieinspecteur ter wereld) om met een meester-inbreker naar de Franse Rivièra te reizen.

Waar deze roadmovie in het begin nog een beetje oogt als een wat gekunsteld avontuur, daar weet Bal de belevenissen van Nono al snel een vanzelfsprekende flair te geven die zich loszingt van de saaie logica van degelijk realisme. Denk aan een musical zonder liedjes, waarin ernst en lichtheid, tragiek, serieuze emoties en speelse fantasie moeiteloos in elkaar overvloeien. Met citaten uit klassieke Franse misdaadfilms en de wereld van Franse chansons stevenen we af op aangrijpende en ontroerende momenten waarin Nono veel leert over zijn vroeg overleden moeder, en over wat je moet doen om verder te kunnen in het leven. Isabella Rossellini en Burghart Klaussner spelen belangrijke bijrollen.

Traditiegetrouw worden op de openingsavond al de eerste prijzen van het festival uitgereikt. De Filmprijs van de Stad Utrecht voor het beste debuut werd door burgemeester Aleid Wolfsen overhandigd aan Jeroen S. Rozendaal voor zijn korte documentaire Interzone – Gedichten van Bart Chabot. Het Gouden Kalf voor de Cultuurprijs, een onderscheiding voor bijzondere verdiensten voor de Nederlandse filmcultuur, ging dit jaar naar de actrice Willeke van Ammelrooy.

Magnesium van Sam de Jong beste afstudeerfilm Filmacademie (volgens Nederlandse filmpers)

Het is nu officieel. Magnesium, waarmee Sam de Jong als regisseur afstudeerde aan de Filmacademie, werd eerder dit jaar al in diverse publicaties lovend besproken. Helemaal als een verrassing kwam het dus niet dat de Kring van Nederlandse Filmjournalisten gistermiddag tijdens de borrel op het dakterras van de Filmacademie bekend maakte dat Magnesium zich winnaar van de KNF-Prijs voor beste eindexamenproductie 2012 van de Filmacademie mag noemen.

Denise Tan in Magnesium

Magnesium volgt een jonge turnster tijdens de training voor een belangrijk toernooi. Tegelijkertijd worstelt ze met het dilemma van een mogelijke abortus. De Jong is er, op basis van een scenario van Shady El-Hamus, op een bijzondere manier in geslaagd die innerlijke strijd zichtbaar en voelbaar te maken. Niet via traditionele dialoog of dramaconstructie, maar door de hoofdpersoon dicht op de huid te zitten en het heel fysiek en visueel te houden. De pijn van de training is ook haar emotionele pijn. De Jong laat zien dat geïnspireerd filmmaken meer is dat een verhaal vertellen. Indrukwekkend is de hoofdrol van de debuterende Denise Tan, in het echte leven ook getalenteerd turnster.

Dat Magnesium de KNF-Prijs moest krijgen werd vastgesteld aan de hand van een enquête onder alle KNF-leden die de in juli gepresenteerde eindexamenproducties hadden gezien.

Omroep Human zendt Magnesium op zondagavond 23 september om 00:35 uur uit in Filmlab op Nederland 2.

Leo Bankersen

Houden wij nog wel van Facebook?

Naarmate internet voor veel mensen steeds meer synoniem wordt met grote bedrijven als Facebook, begint het oude ideaal van een open en vrij wereldnet steeds meer te vervagen. Verder lezen

De Belofte hoofdthema op 32e Nederlands Filmfestival – publiekswerving opgevoerd

Volgend jaar zal het Nederlands Film Festival het hoofd moeten bieden aan omvangrijke bezuinigingen. Laten we daarom dit jaar extra genieten, was de aanbeveling waarmee festivaldirecteur Willemien van Aalst vanmiddag de persconferentie met presentatie van het programma van het 32e Nederlands Film Festival afsloot.

Isabella Rossellini in Nono, het zigzag kind

Juist in deze tijd van economische tegenwind heeft het festival dit jaar gekozen voor De Belofte als hoofdthema. De diverse beloftes die de Nederlandse film inhoudt zullen tijdens dit Utrechtse evenement extra benadrukt worden. De belofte van films, de belofte van daden, de belofte van talent.

Het festival plaatst een aantal veelbelovende talenten uit diverse disciplines aan het begin van hun carrière in de schijnwerpers, waaronder zes jonge acteurs en actrices: Reinout Scholten van Aschat, Abbey Hoes, Mamoun Elyounoussi, Hannah Hoekstra, Willem Voogd en Sigrid ten Napel. Ze zijn te zien in films en het publiek kan hen ontmoeten in de dagelijkse talkshow, waar ze vertellen over hun ambities en inspiratiebronnen.

Een ander speerpunt is het verder aanzwengelen van de toch aan aanzienlijke toestroom van het publiek. Dat zal volgend jaar zeker van pas kunnen komen om de begroting op orde te houden. Uit onderzoek bleek namelijk – tamelijk verrassend – dat veel potentiële bezoekers nog het idee hebben dat het festival in de eerste plaats iets is voor filmmakers en andere professionals, met een besloten Gouden Kalverengala ter afsluiting. Met een vroege programmapresentatie en een festivalstart die dit jaar een week later is ontstaat nu meer ruimte voor de marketing. Van de weeromstuit hanteert het NFF nu de slagzin: ‘Jouw films, jouw festival’.

Acteur Jeroen Willems en regisseur George Sluizer zijn dit jaar belangrijke gasten. Speciale aandacht is er voor het succes van de Nederlandse familiefilm (ook internationaal). Daarom viel de keus voor de openingsfilm op Nono, het zigzag kind.

Verder werd bekend gemaakt dat het Gouden Kalf voor de Cultuurprijs dit jaar gaat naar Willeke van Ammelrooy voor haar bijzondere verdienste voor de Nederlandse Filmcultuur.

Het Nederlands Film Festival vindt plaats van 26 september t/m 5 oktober.

Prijzen voor experimentele docu en absurdistische fictie

EYE trekt alles naar zich toe. De eindexamenwerkstukken van de studenten van de Nederlandse Film en Televisie Academie krijgen dit jaar een ideale presentatie in de grootste zaal van dit nieuwe filmcentrum. Nieuw is ook dat gisteren aansluitend aan de voorstelling voor pers en relaties direct prijzen werden uitgereikt voor beste commercial (The End, Soon), beste documentaire (A Twist in the Fabric of Space) en beste fictiefilm (Van de wereld).

A Twist in the Fabric of Space

Heel zwaar heeft de jury van de VPRO Documentaire Prijs het niet gehad. Slechts vier van de veertien afstuderende teams hadden voor documentaire gekozen, veel minder dan in voorgaande jaren. De jury wees de meest gedurfde en experimentele creatie als beste aan. A Twist in the Fabric of Space van Morgan Knibbe is een extatische visuele trip waarin de levenscyclus van de mens wordt voorgesteld als confrontatie met en ontsnapping uit de chaos. Helemaal origineel is zo’n voortjakkerende beeldenstroom niet, maar wel een mooie tour de force.

Toeval of niet, ook de Topkapi Films Fictie Prijs – Topkapi is de producent van onder andere Black Butterflies en Code Blue – ging naar een film waarin verbazing over een verwarrende wereld de toon zet.

Van de wereld

In Van de wereld van Joppe van Hulzen en Roosmarijn Roos Rosa de Carvalho ontvlucht een agent te paard de voetbalrellen om te merken dat elders de wereld minstens zo bizar is. ‘Doe net alsof je weet waar je mee bezig bent, net als iedereen’, is het beste advies dat hij krijgt.

Verder kan gesteld worden dat de lichting 2012 vooral een solide en betrouwbare indruk maakte, zonder echte teleurstellingen. Wat opviel wat de uitstekende acteursregie in meerdere films. Zo maakt Hans Dagelet in Wolvenpad van Stefan van de Staak indruk met zijn ingetogen vertolking van een vader die voor een gruwelijke beslissing komt te staan.

Regisseur Aaron Douglas Johnston koos er voor om ook zelf een van de twee hoofdrollen te spelen in zijn melancholieke 9/11 A Love Story, een terugblik op een verdampte relatie die vooral door het beklemmend herkenbare spel van twee geliefden de aandacht trekt. Heel mooi en ontroerend zijn de jonge Tomer Pawlicki en de bejaarde Yehudith Yardenit als zijn oude joodse grootmoeder in Lost and Found van Tessa Schram (regie) en Natascha van Weezel (scenario).

Magnesium

Prachtig is ook de jonge turnster Denise Tan als de jonge turnster Isabel die in Magnesium van Sam de Jong voortdurend dicht op de huid wordt gezeten. Terwijl ze wacht op een abortus bereidt ze zich voor op een kampioenschap. Spanning en pijn op een bijzondere manier zichtbaar en voelbaar gemaakt. Jammer dat Magnesium niet in de prijzen viel.

Als beste, door het thema ‘duurzaamheid’ geïnspireerde commercial werd The End, Soon van David Boudestein aangewezen.

Alle eindexamenfilms zijn nog t/m 15 juli te zien in EYE.

Leo Bankersen

2001 is een film die je om de tien jaar weer opnieuw moet zien. Het sf-epos is zelfs opgewassen tegen live orkest

Maakt live-begeleiding met koor en orkest Kubricks 2001 tot een andere of betere film? Niet perse, maar als hommage en evenement is het een prachtig gebaar. Ook op de harde kuipstoeltjes in de Gashouder is het opnieuw een adembenemende ervaring.

Openingsbeeld van 2001: A Space Odyssey

Gisteravond, in de Gashouder op het Amsterdamse Westergasfabriekterrein, eindelijk Kubricks sciencefiction-epos 2001: A Space Odyssey weer eens herzien. Deze keer zoals ik het nog niet eerder had meegemaakt. Met groot orkest (Radio Filharmonisch) en het Groot Omroepkoor, een prachtige HF-aanloop naar het grote Kubrick-programma in EYE. Want als je één film van Kubrick zou moeten bewaren is het deze.

Mengeling van hoge verwachting en vage ongerustheid bij het binnenlopen van de voormalige industriële ruimte. Had het filmbeeld nog niet veel groter gemoeten, net zo breed bijvoorbeeld als koor en orkest hier staan opgesteld? Krijgen we geen last met het schijnsel dat de orkestverlichting op het doek werpt? En heeft het eigenlijk wel zin de muziek live te spelen als het toch precies dezelfde score is die normaal ook bij de film zit?

Wanneer zag ik Space Odyssey voor het laatst? Het zal ongetwijfeld in 2001 zijn geweest, het jaar waarin deze toekomstfantasie ophield toekomstfantasie te zijn en daarmee veranderde in een mythologisch verhaal dat een tijdspanne van vier miljoen jaar in de menselijke evolutie omvat.

2001 is een film die je regelmatig opnieuw moet gaan zien. Niet te vaak en niet te snel achter elkaar, maar met ruime tussenpozen, zodat hij de kans krijgt met je mee te groeien. Mijn eerste kennismaking was begin jaren zeventig, een paar jaar na de première in 1968. Toen viel vooral op hoe Kubrick, geholpen door een keur aan wetenschappers, een zo nauwkeurig mogelijk beeld had willen creëren van ruimtevaart en kunstmatige intelligentie in de naaste toekomst.

Ook konden we ons vergapen aan baanbrekende special-effects met statig zwevende ruimteschepen op de muziek van Strauss. Toch zagen sommige recensenten er aanvankelijk weinig in. Het meest enthousiast (heb ik van horen zeggen) waren jongere filmliefhebbers die zich stevig blowend lieten meeslepen door de psychedelische finale.

Keir Dullea als ruimtereiziger in 2001 (foto Warner Bros)

Zo’n vijftien jaar later, met inmiddels Star Wars, Close Encounters en E.T. als vergelijkingsmateriaal, zag ik pas goed hoe ongehoord eigenwijs Kubrick te werk was gegaan. Nu doemden vooral de filosofische thema’s en vergezichten op. In vier miljoen jaar blijkt de mens niet wezenlijk veranderd. Achter de trage sciencefiction, met toch onverwacht spannende momenten, schuilt epos waarvan het langzame tempo uitnodigt tot overpeinzing.

Nog weer later begint duidelijk te worden hoe goed 2001 de tand des tijds doorstaat. Misschien juist wel omdat Kubrick de dramatische conventies aan zijn laars lapte en bijna als een componist te werk ging. Hoewel soms koel en afstandelijk genoemd, wat tot op zekere hoogte terecht is, kan 2001 ook ontroering teweegbrengen. Het is de ontroering die ontstaat door schoonheid op onverwachte plaatsen. Het heeft veel te maken met Kubrick’s bijzondere gebruik van muziek, zoals in de befaamde docking scene.

Die symbiotische relatie van Kubrick met de muziek kreeg gisteren natuurlijk door de orkestbegeleiding extra nadruk, ook al veranderde de filmervaring zelf er niet wezenlijk door. In het begin dreigde de lijfelijke aanwezigheid van muzikanten en zangers zelfs voor enige afleiding te zorgen (mijn oog dwaalde in ieder geval steeds even af). Later ontstond een mooie balans. Soms kreeg ik bijna de indruk dat het beeld als het ware oprees uit de muziek. En tijdens de spectaculaire finale had Kubrick als filmmaker weer stevig alle touwtjes in handen. Zelfs op de harde stoeltjes van de Gashouder was het adembenemend.

Leo Bankersen

Wie het nog niet is wordt nu fan van Kubrick. Expositie en alle films in EYE, aftrap op #HF12 met 2001 plus orkest

Hoor Vera Lynn zingen terwijl de atoombommen ontploffen in Dr. Strangelove. Stanley Kubrick deed wonderbaarlijke dingen met de muziek in zijn films. Terecht dat het Holland Festival ruimte maakt voor een speciale vertoning van 2001 met orkest. Ruimteschepen op de walsen van Strauss, opmaat voor een Kubrick-zomer.

2001: A Space Odyssey

Over de films van Stanley Kubrick (1928-1999) is veel geschreven en gespeculeerd, maar zelf deed hij er bij voorkeur het zwijgen toe. Hij leidde een teruggetrokken leven, deed niet mee aan het partycircuit van Hollywood, gaf zeer zelden interviews en weigerde steevast uitleg bij zijn films te geven. De roddelpers leidde daar uit af dat hij een zonderling was, maar wie zijn films gezien heeft weet beter.

Als cineast was hij een eenling die niet bij een bepaalde stroming in te delen viel. Iedere nieuwe film was, ogenschijnlijk, weer volstrekt anders. Alsof hij ieder genre een keer wilde uitproberen en tegelijkertijd opnieuw uitvinden. Veel van zijn films brachten aanvankelijk verwarring teweeg, om later alsnog de status van meesterwerk te krijgen. En wat die thema’s betreft: die waren er natuurlijk wel degelijk. De mens, zijn evolutie en ambitie als aangrijpende tragedie.

Stanley Kubrick en Sue Lyon op de set van Lolita (foto Warner Bros)

Het herboren filmmuseum EYE pakt deze zomer groot uit met een fraaie expositie, die voor een belangrijk deel bestaat uit stukken uit het voormalige privé archief van Kubrick. Daarnaast laat EYE deze zomer al zijn films zien, min één. Kubrick vond zijn debuut Fear and Desire achteraf mislukt en wilde niet dat het ooit nog werd vertoond.

Het Holland Festival verricht donderdagavond de aftrap met een bijzondere vertoning van 2001: A Space Odyssey. Dit sciencefictionepos uit 1968 dat door de jaren heen een mythische status heeft gekregen wordt live begeleid door het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor. Daarover na de voorstelling meer.

De tentoonstelling werd in 2004 samengesteld door het Deutsches Filmmuseum in Frankfurt in samenwerking met Kubricks weduwe Christiane. Het Nederlandse filmmuseum aasde er al lang op maar vond in het nieuwe EYE gebouw pas de ruimte om de expositie recht te doen.

De meeste stukken zijn opgediept uit de talloze koffers en dozen waarmee Kubrick zijn huis langzaam maar zeker volstapelde. “I’ll take care of it”, was volgens zijn weduwe Christiane Kubrick zijn gevleugelde uitdrukking. Maar het kwam er natuurlijk nooit van, want er waren altijd weer nieuwe projecten die zijn volledige aandacht en toewijding vroegen.

We zien Romeinse kostuums uit Spartacus, een model van de atoombom uit Dr. Strangelove, de Milkbar modellen uit A Clockwork Orange, ruimtepakken uit 2001, de schrijfmachine en bijl uit The Shining en uiteraard veel meer. Speciaal voor liefhebbers die een beetje het gevoel willen krijgen bij Kubrick achter de schermen te kijken.

Wie de tijd neemt kan zich verder verdiepen in de vele foto’s en documenten en een catalogus met de inhoud van een omvangrijk studieboek. Mooi is ook dat de tentoonstelling begint met foto’s die Kubrick als jong reporter voor Look maakte. Het laat Kubrick zien als scherp en betrokken observator.

EYE heeft er voor gezorgd dat alles, meer dan in eerdere versies van de tentoonstelling, nadrukkelijk gekoppeld is aan groot geprojecteerde fragmenten uit Kubricks films. Wat ziet dat er nog fris en krachtig uit! Het beste bewijs van Kubricks kunstenaarschap is dat het nauwelijks gedateerd is en dat je onmiddellijk veel zin krijgt om het allemaal opnieuw of eindelijk te gaan zien.

Leo Bankersen

EYE aan het IJ – een ruimteschip met allure

Vanavond mag de koningin het nieuwe onderkomen van het EYE Film Instituut Nederland officieel openen, gisteravond deed directeur Sandra den Hamer het op een openingsfeest voor relaties alvast zelf. Ze sprak daarbij van een historisch moment voor de filmcultuur in Nederland.

Het nieuwe filmmuseum aan het IJ

Het gebouw, gemakshalve aangeduid als ‘het nieuwe filmmuseum’, doet van een afstand gezien nog het meeste denken aan een ruimteschip dat naast het voormalige Shell-gebouw aan het IJ is neergestreken. De architectuur is opvallend genoeg om veel aandacht te trekken, aandacht die de filmmuseumtak van EYE hard nodig zal hebben om de doelstelling (verdrievoudiging van het bezoek tot 225.000 per jaar) te realiseren.

De door Delugan Meissl Associated Architects ontworpen creatie straalt in ieder geval ambitie en allure uit, en werd bovendien binnen de geplande tijd gebouwd – wat binnen de museumwereld een prestatie op zich is. Museum is ook een wat stoffig woord voor dit prachtige cinemacomplex met onder meer vier filmzalen. Eindelijk hebben de 80.000 inwoners van Amsterdam Noord (‘het nieuwe Amsterdam’, in de woorden van Den Hamer) weer een eigen bioscoop.

Het ontwerp met zijn scheve lijnen en hoeken mag dan buitenissig zijn, het is toch een gebouw geworden waarin je je snel op je gemak voelt en waarin het plezierig ronddwalen is. Je waant je in een modern filmdecor met veel wit (op alle muren kan zo nodig geprojecteerd worden), veel trappen en veel hout voor een warme toets. En vergeet het terras met uitzicht over het IJ niet. Nu alleen nog iets aan de tredenverlichting in de zalen doen.

Hopelijk weet het publiek niet alleen de filmzalen, maar ook de wat verborgen toegang tot de royale expositieruimte te vinden. Op dit moment is daar de tentoonstelling Found Footage: Cinema Exposed te zien. Installaties en projecties van kunstenaars die ‘gevonden’ beelden uit de filmarchieven gebruikt hebben voor eigen creaties. Gratis toegankelijk is de Basement met een soort digitale filmjukeboxen waarmee de bezoeker zelf door de filmgeschiedenis kan struinen. Verder vanaf 5 april een uitgebreid openingsprogramma met een retrospectief van Martin Scorsese en heel veel meer.

Leo Bankersen

Woensdagen winnaar Nederlandse competitie Go Short

Gisteravond zijn op festival Go Short in Nijmegen de prijzen voor beste korte films uitgereikt. Winnaar van de Nederlandse competitie is Woensdagen van Aaron Rookus, een kleine speelfilm waarin het zwaar beladen onderwerp van seksueel misbruik op de meest subtiele manier wordt benaderd.

Woensdagen – foto: Robbie van Brussel

Wat begint als een gevoelsmatig verbluffend goed getroffen impressie van het wekelijkse uitstapje van de achtjarige Kris naar het zwembad eindigt in de beklemmende wetenschap dat na deze dag alles anders zal zijn. Kris’ volwassen zwemvriend heeft iets gevraagd wat de jongen liever niet had willen horen.

Er is nog een reden waarom Woensdagen een bijzondere winnaar genoemd mag worden. Tijdens de vorige editie van Go Short presenteerde Rookus zijn filmidee en vond vervolgens via het microfinancieringsplatform CineCrowd de supporters die de 9000 euro bij elkaar brachten die hij nodig had.

De prijs voor de beste Europese korte film ging naar The Runaway (La Huida) van de Spaanse regisseur Victor Carrey, door de jury geprezen als een innemend en energiek avontuur dat speelt met de verwachtingen van het publiek. Het overzicht van alle prijzen is te vinden op de website van Go Short.

Leo Bankersen

CineCrowd laat op kortfilmfestival Go Short zien dat crowdfunding werkt

In de korte Nederlandse film Ceci n’est pas un rêve die op het festival Go Short (Nijmegen, 14-18 maart) in première is gegaan verandert het stadsbeeld van Parijs langzaam in een droomlandschap. Je zou het een surrealistische documentaire kunnen noemen, waarin filmmaker Amos Mulder zowel invloeden van de vroege Duitse filmpionier Walter Ruttmann als moderne computeranimatie heeft verwerkt.

Ceci n'est pas un rêve

Met verdere verwijzingen naar Magritte en naar teksten van Plato en Edgar Allan Poe over droom en werkelijkheid lijkt het wat aan de pretentieuze kant, maar dat doet weinig af aan de betovering van dit bescheiden poëtische experiment. Het mooiste is dat Mulder niet meer dan 2.500 euro nodig had om deze film te draaien, geld dat door 38 supporters via de crowdfunding-website CineCrowd bij elkaar werd gebracht. Wat nog nodig was voor montage en afwerking paste de maker zelf bij.

Op CineCrowd.nl kunnen filmmakers hun filmidee presenteren en krijgt het publiek de gelegenheid het project met een kleiner of groter bedrag te steunen. Het initiatief ging ruim een jaar geleden van start en inmiddels is voor 18 korte films en één lange speelfilm (Die Welt, van Alex Pitstra) de financiering rond. Slechts één van de tot nu toe gepresenteerde projecten dreigt het niet te gaan halen. Daarmee zijn de aanvankelijke verwachtingen ruimschoots overtroffen, aldus oprichter Roel van de Weijer. Bang dat het een kortstondig nieuwtje zal zijn is hij niet want hij constateert dat deze vorm van publieksparticipatie juist steeds meer bekendheid begint te krijgen.

CineCrowd past overigens wel een strenge selectie toe op de ingediende projecten, zodat de donateurs enige garantie hebben dat hun geld goed wordt besteed. In principe is het alleen bedoeld voor professionele filmmakers. Bij de selectie wordt niet in de eerste plaats naar het filmplan zelf gekeken, maar vooral naar de gedrevenheid van de maker, die toch zelf het publiek zal moeten overhalen hem financieel te steunen. Bij deze vorm van microfinanciering gaat het doorgaans om films die voor enkele duizenden euro’s gerealiseerd kunnen worden. Het hoogste bedrag dat tot nu toe bij elkaar werd gebracht was 20.000 euro voor Deal van Eddy Terstall.

Zeven van de inmiddels gerealiseerde CineCrowd-films worden vertoond tijdens het festival voor de korte film Go Short. Drie ervan zijn geselecteerd voor de Nederlandse competitie. Daarbij is ook de openingsfilm van Go Short Code A1, een gestileerd minidrama dat ons binnenvoert in het hoofd van een ziekenbroeder die zojuist de gruwelijke gevolgen van geweld tegen hulpverleners heeft gezien.

En op een goede dag

Ook En op een goede dag, de nieuwste film van de gerenommeerde cineaste Heddy Honigmann, kwam deels via crowdfunding tot stand. Deze charmante komedie van dertig minuten, met Gouden Kalf-winnaar Nasrdin Dchar en Maryam Hassouni in de hoofdrollen, is losjes gebaseerd op de doorgaans humorloze discussie over het dragen van hoofddoeken. De film werd gemaakt in opdracht van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid en daar ook grotendeels door gefinancierd. Maar om het budget rond te krijgen deed Honigmann met succes via CineCrowd een beroep op het publiek, dat ongeveer een zesde deel van het totale budget van 80.000 euro bij elkaar bracht. De film maakt deel uit van een aan Heddy Honigmann gewijde dvd-box. Go Short heeft vandaag de bioscooppremière.

Leo Bankersen

Originaliteit beloond bij Oscars 2012

Je kan moeilijk beweren dat het een verrassende uitslag was, want al wekenlang – wat zeg ik, maanden – werd The Artist genoemd als geheide Oscarfavoriet. Toch is de bekroning van deze grotendeels zwijgende Franse zwartwit-film die een ode brengt aan het einde van het tijdperk van de stomme film in Hollywood het bewijs dat originaliteit nog altijd telt in het vaak voor conservatief versleten Amerikaanse bolwerk.

The Artist

The Artist is niet alleen een verrukkelijk charmante  film, maar ook een die met veel zwier, raffinement en vooral veel lef tot een voortreffelijk einde is gebracht. Ook het feit dat The Artist in zoveel opzichten een uniek buitenbeentje is dat eigenlijk met geen enkele concurrent vergeleken kon worden zal hebben meegespeeld.  In Cannes leek hij nog kansloos te zijn omdat een komedie min of meer uitgesloten is van de Gouden Palm – zo menen sommigen – maar dat is nu dubbel en dwars rechtgezet.

En passant nam The Artist ook gelijk maar de Oscars voor beste regie, beste acteur, beste kostuumontwerp en beste muziek meer naar huis. Toch was er nog een film die vijf Academy Awards scoorde, en dat was Martin Scorsese’s 3D-sprookje Hugo, over het jongetje dat achter de klok van het station van Parijs woont. Ook Hugo brengt een ode aan de filmgeschiedenis, met name aan de pionier van de fantastische film Georges Meliès. Een beetje sneu voor Scorsese is wel dat die vijf Awards (fotografie, decorontwerp, geluidsmontage en -mixage en visuele effecten) bijna allemaal een soort troost-Oscars zijn.

Jammer was dat de altijd weer ongelooflijke goede, maar misschien met te weinig spektakel acterende Michelle Williams (My Week With Marilyn) de actrice-Oscar naar Meryl Streep (The Iron Lady) zag gaan. Want dat Streep ook heel goed is, dat weten we nu wel.

In de categorie beste niet-Engelstalige film was ik even bang dat crowd pleaser Monsieur Lazhar (publieksprijs Rotterdam) met de bekroning aan de haal zou gaan, maar gelukkig werd het toch het met grimmige doortastendheid geregisseerde Iraanse scheidingsdrama en Gouden Beer winnaar van vorig jaar A Separation. Geen opzienbarende, maar wel verdiende keuze.

Leo Bankersen

Prijzen voor Nederlandse Kauwboy

Tegen het eind van deze Berlinale kon men in de wandelgangen vernemen dat het Deense kostuumstuk A Royal Affair over een in de kiem gesmoorde revolutie vast en zeker de Gouden Beer ging winnen. De jury heeft zich daar echter niets van aangetrokken en wees Caesar Must Die van de gebroeders Taviani als beste film aan.

Caesar Must Die (foto: Umberto Montiroli)

De jury onder voorzitterschap van de geëngageerde Britse filmmaker Mike Leigh koos daarmee voor een fascinerend werkstuk waarin klassieke kunst, harde hedendaagse realiteit en politieke relevantie elkaar vinden. Eerder werd op deze plaats al uitvoeriger geschreven over deze semi-documentaire registratie van een opvoering van Shakespeare’s Julius Caesar door langgestrafte criminelen in een Italiaanse gevangenis.

De Jury Grand Prix, de tweede prijs zogezegd, ging naar het Hongaarse Just The Wind van Bence Fliegauf. Deze op een aantal racistische moorden geïnspireerde film laat een dag uit het leven van een Roma-familie zien en weet de dreigende en vijandige sfeer in beklemmende beelden te vangen. Christian Petzold kreeg de regieprijs voor zijn haarscherpe DDR-drama Barbara.

Het getipte A Royal Affair werd overigens niet helemaal over het hoofd gezien en kreeg de prijzen voor beste acteur (Mikkel Boe Ffølsgaard) en beste scenario.

Na de al eerder bekend gemaakte persprijs voor Hemel was er opnieuw succes voor een Nederlandse film. De volwassenenjury van de jeugdcompetitie bekroonde Kauwboy van Boudewijn Koole als beste jeugdfilm.

Kauwboy (foto: Daniël Bouquet)

In Kauwboy krijgt een 10-jarige jongen na de dood van zijn moeder ook nog te maken met de uitbarstingen van zijn met hetzelfde verdriet worstelende vader. Een jonge kauw geeft troost en speelt een belangrijke rol in de zeer aangrijjpende maar ook verlossende ontknoping. Na de premièrevoorstelling waren veel kinderen zeer onder de indruk en hadden allerlei vragen voor de aanwezige Boudewijn Koole.

Daarnaast gaat Koole nog met een tweede prijs naar huis. Kauwboy werd ook aangewezen als beste debuutfilm.

Nederland was dit jaar goed vertegenwoordigd op de Berlinale. Naast de al genoemde titels en een viertal korte films werd Klaartje Quirijns documentaire Anton Corbijn Inside Out vertoond als Berlinale Special. Patatje Oorlog en Snackbar (hier in première) waren twee andere Nederlandse films in de jeugdcompetitie.

Leo Bankersen