Gijs van Rhijn

Het ene jaar is een finale van een cabaretfestival een feest om mee te maken, vanwege de kwaliteit van de finalisten, een jaar later is de finale van datzelfde festival ineens eentje om heel snel te vergeten. Behalve voor Gijs van Rhijn dan. Uut Grunn’n. Hij won zaterdagavond het 33ste Leids Cabaret Festival in de Leidsche Schouwburg.

Bericht Leids Cabaret Festival 2011: En het beste egocabaret is van….. Gijs van Rhijn! afkomstig van Cultureel Persbureau.

Fotp: Merlijn Doomernik

Sommige theatermakers zijn lastposten. Die maken voorstellingen waarover je moet zwijgen. Omdat je anders het risico loopt de verrassing, de magie of de grap weg te geven. Wee de recensent die het waagt op die manier de pret voor de toekomstige bezoekers te bederven. Hij dient een theaterverbod te krijgen.

Bericht Boeiende Micha Wertheim herhaalt zichzelf net zolang tot het vernieuwend is afkomstig van Cultureel Persbureau.

Foto: Rudi Gagel

Als meningen over een cabaretprogramma zo ver uiteen liggen als die van twee al heel erg lang meelopende recensenten van Volkskrant en NRC over ‘Polderman Tuigt Af’ van Katinka Polderman, dan is er iets merkwaardigs mee aan de hand. De eerste kraakte de derde solo van de talentvolle Zeeuwse tot op het bot af, zowel het verhaaltje als de liedteksten. De tweede vond het allemaal geweldig en verrassend.

Dat schreeuwt om een onafhankelijke derde mening natuurlijk. Maar u zult van mij, vrijwilliger en zelfbenoemd orakel, na het zien van deze voorstelling niet horen of er iemand gelijk heeft. Laten we het er op houden dat dit derde programma haar zwakste tot nu toe is. Maar dat wil nog niet zeggen dat het een flutprogramma is waarmee Polderman door de mand valt. Dat is wel erg boud beweerd in de ‘azijnbode’. En kun je het een theatermaakster verwijten dat je met hoge verwachtingen in de zaal bent gaan zitten?

Ja, het verhaal van de naderende ramp, waarmee ze de hele voorstelling aan elkaar meent te moeten praten, is te vaak tenenkrommend vervelend, gezocht en gemakzuchtig met de natte vinger uitgewerkt. Het idee erachter is natuurlijk mooi: onze welvarende wereld komt om in de preventie, we dulden geen onverwachtheden meer, er is al weeralarm bij twee sneeuwvlokken, om de tien meter staat een waarschuwingsbord. In het lied ‘Er zal eens iemand doodgaan in dit land’ hekelt ze treffend de stortvloed aan voorzorgsmaatregelen. Maar maak er dan ook echt een stevig thema van. En wek niet de indruk dat je maar wat willekeurigs hebt verzonnen om je liedjes lijzig aan elkaar te leuteren.

En ja, een aantal van die liedjes ontbeert het scherpe cynisme dat toch haar handelsmerk is geworden. Of heeft geen pittige slotzin. En ook: getver, we moeten méézingen. In canon! Schijtziek word je van dat soort publieksparticipatie. Maar verreweg de mééste van haar liedjes verrassen. Er valt wat liedkunst betreft nog heel veel te genieten en te lachen. Haar in kleine kring erkende ‘wereldhit’ Pi Pa Pijpen heeft in dit programma bijvoorbeeld een waardige opvolger gekregen met ‘Hij wil niet beffe (zelfs niet effe)’. En niet alleen hier bewijst ze met haar rijmschema’s dat ze gewoon thuishoort in het wereldje van tekstschrijvers als Jeroen van Merwijk, Kees Torn en Drs P.

Het tuindecor van paddenstoelen, konijntjes, bloembakjes, een kinderfietsje vloekt hevig met een grimmige kettingzaag die in het gras ligt. Dat is Polderman: zacht en destructief. Ze kan ineens uitpakken met een wonderschoon teer, invoelend lied en knalt daar dan direct een kanonnade van hatelijkheden achteraan. Voor wie nieuwsgierig is naar dat grofgebekte wicht dat liedjes schrijft waar het taalgevoel met liters van af druipt, biedt ‘Polderman Tuigt Af’ nog steeds genoeg voor een aangename kennismaking. Maar laten we dan wel hopen dat Polderman serieus wat gaat schaven aan dat rampverhaal.

Katinka Polderman; Polderman Tuigt Af. Info en speellijst: www.harrykies.nl, www.katinkapolderman.nl en www.twitter.com/Poldermanie

Bericht Katinka Polderman schrijft met scherpe pen, maar ook met natte vinger afkomstig van Cultureel Persbureau.

Twee jaar geleden nomineerde de VSCD-cabaretjury Nathalie Baartman voor de Neerlands Hoop, de onderscheiding voor het opmerkelijkste talent dat zich liet zien gedurende het theaterseizoen. Een paar regels uit het juryrapport van destijds luidden: ‘Nathalie Baartman is in geen enkel hokje te plaatsen. Op haar zoektocht naar orde, waarheid, contact en genegenheid, blijft zij zeer dicht bij zichzelf, zowel in woord als in lied en in muziekkeuze en met een bijzondere kijk op de wereld en een geheel eigen logica’.

De Twentse Baartman is op het cabaretpodium zoals Rivella is in het schap van de frisdranken; vreemd maar wel lekker. Het is een raar wijf. ‘Onnozel’, zegt ze zelf in haar derde programma met de titel ‘Raak’. Eentje die nauwelijks grappen máákt, maar vaak in haar presentatie, mimiek en onderwerpkeuzes grappig ís. Die ineens, zomaar iets kan roepen als ‘Het ruikt hier naar Gerard Joling’. En een verhaal uit haar duim zuigt over een Twents ritueel voor meisjes die voor het eerst ongesteld zijn geworden. In Twente zeggen ze over zo iemand: ‘Doar is ne stek an lös’.

Ze komt op in een rode jurk, die je als boerenmeid in 1968 aandeed in een vergeefse poging ook een beetje op een hippie te lijken in de disco van de grote stad. Een emmertje in de hand, waarin een ferme klont koekjesdeeg blijkt te zitten. Want Nathalie bakt koekjes in de vorm van hartjes voor haar publiek. Met ziedende passie.

Nathalie Baartman zet een wereld neer, waarin koffie nog uit zo’n pruttelpot komt. Toen er nog wel eens iemand ‘Hendrik’ werd genoemd. Dat is overzichtelijk, want ze lijkt te breekbaar voor alle prikkels van de moderne tijden. In de kredietcrisis dacht ze een bondgenoot te hebben gevonden in haar verlangen terug te keren naar de essentie van het bestaan, naar de kracht van de eenvoud. Daar had ze zo’n zin in, maar helaas, die kredietcrisis valt toch een beetje tegen.

De orde en overzichtelijkheid van haar geboortegrond zit in haar hoofd en daar klampt ze zich aan vast, waar ter wereld ze zich ook bevindt. Soms heeft ze zin in een struik te gaan zitten. Zomaar. Ze is gek op Bulgarije en in haar geval vind je dat volstrekt geloofwaardig. Ze zingt ook liedjes uit dat land, precies zoals je het kent van die oude gerimpelde vrouwtjes met een bochel, die altijd weduwe zijn en zielig.

Je moet om haar grinniken, en je krijgt tegelijk een licht desolaat, ongemakkelijk gevoel van Nathalie Baartmans absurde wereldbeeld. Ze zoekt in haar derde voorstelling verder naar de liefde en de tederheid, in een verhaal met een kop en een staart en in een aantal liedjes waarmee ze zeer kwetsbaar en persoonlijk wordt. Onnozel is het geenszins. Daarvoor zijn haar gedachten en oneliners over de wereld om haar heen, die ze op de meest onverwachte momenten als strooigoed de zaal ingooit, te goed doordacht.

Nathalie Baartman, ‘Raak’. Regie Aike Dirkzwager. Tournee tot en met 20 mei 2011, reprise seizoen 2011-2012. Info en speellijst: www.kikproductions.nl en www.nathaliebaartman.nl

Bericht Nathalie Baartman is de Rivella onder de cabaretiers: vreemd maar wel lekker afkomstig van Cultureel Persbureau.

foto Niels Stomps

Er zijn mensen die de wereld mooier maken, zonder dat die wereld daar om heeft gevraagd. Die de helft van hun leven besteden de mooiste toonsoort te vinden voor een treintoeter, die in winkelstraten gaan staan met een bord: ‘gratis knuffels!’. Of die in Londen op plakjes kauwgom, die op straat zijn uitgespuugd, leuke miniatuurtje schilderen. Of die jongen die overal in Utrecht met een spuitbus kabouters schildert.  Ja, ‘rare vogels’ zijn er en er trekt dit seizoen een blije soortgenoot langs de Nederlandse theater die ons verliefd op ze laat worden.

Bericht In Mondo Leone gaat het over niets anders dan de schoonheid afkomstig van Cultureel Persbureau.

Met de haan die op de kerktoren staat en piepend en kreunend met alle winden meewaait, heeft tot voor kort nog nooit iemand medelijden gehad. Eenzaam staat hij op zijn plateautje en als hij eindelijk eens een beetje sjans krijgt met een duif, draait de wind. Duif weg. En dan gaat het ook nog stormen, hagelen, sneeuwen, vriezen dat het kraakt en probeert hij zich met alle macht vast te klampen aan de torenspits.
Nu Eric Koller hem tot leven heeft gebracht in zijn nieuwste, geheel woordloze slapstickvoorstelling ‘Bull’ kunnen wij de torenhaan onmogelijk nog zien als een stuk ijzer dat de windrichting aangeeft. Koller maakt er een sneu type van, dat zich meestal doodverveelt en hunkert naar een beetje aandacht en liefde. De rekbaarste theaterman van Nederland krijgt het ook nu weer voor elkaar dat de zaal een brokje in de keel krijgt.
Dat is Eric Koller: een kleinkunstenaar met een geheel eigen stijl en een eigen plek in het theater. Hij kan met zijn mimiek ontroering en mededogen oproepen voor bijna alles en je tegelijkertijd laten schateren van het lachen. Het pijnlijke leven van een tennisbal, de voor de stick wegduikende golfbal en de kleumende sneeuwpop die smelt van verliefdheid….. , ze behoren tot de klassiekers in het genre. Kollers ‘bingo met de haperende microfoon’ is vele malen gekopieerd, zonder ook maar in de buurt te komen van het origineel. Wie ze nog nooit heeft gezien: er is eindelijk een dvd gemaakt, waarop zijn laatste voorstelling en een handvol hoogtepunten staan.
Sinds Koller zich laat bijstaan door Peter de Jong (ex Mini & Maxi) hebben de voorstellingen iets ‘extra’s‘ gekregen. Meer herkenning en diepgang. Om alles wat Koller doet kun je grinniken, lachen en schaterlachen, maar veel meer dan in het verleden is de lach verbonden met de traan. Dat is bij de torenhaan het geval – een fraaie variatie op die sneeuwpop uit een eerder programma – maar evengoed bij de baby met de enorme luier, die uit de box klimt en zijn eerste onbeholpen pasjes zet. Moeders moeten daar gegarandeerd vertederd van zuchten, zó mooi gedaan. Aan dit nummer heeft Eric Koller heel veel uurtjes kijken naar baby’s besteed. Datzelfde geldt voor het openingsnummer met de irritante bromvlieg.
Er zitten een paar stevige zakkers in dit programma, zoals Sneeuwwitje en de zeven dwergen en een act met bezems. En tijdens de première ging het slotnummer de mist in. En met slotnummers heeft Koller inmiddels een grote reputatie hoog te houden: Hij sloot een voorstelling ooit af met een heus waterballet op Johann Strauss’ Schöne Blaue Donau en aan het einde van zijn vorige show met de niet uit te spreken titel Hippopotomonstrosesquippedaliofobie (‘angst voor lange woorden’) onthulde hij een fabuleus gemaakt buizenorgel waarmee hij honderden papieren pijltjes de lucht in blies op de maat van Katchaturians Sabeldans. Nu probeert hij iets met een ventilator en wc-rollen. Het zal in de loop van het seizoen vast wel een keer goed gaan.

Eric Koller ‘Bull’. Gezien 26 nov Diligentia Den Haag. Info en speellijst: www.erickoller.nl

Bericht Moeders gaan gegarandeerd voor de bijl bij Eric Koller afkomstig van Cultureel Persbureau.

Foto: Corbino

Yora Rienstra heeft het theater in haar lijf en leden. Dat zagen we anderhalf jaar geleden toen ze een van de sterkste winnaars sinds jaren werd van het Amsterdams Kleinkunst Festival. En dat zien we dit seizoen bij haar debuutvoorstelling ‘Aan jou heeft het niet gelegen’. Een volwassen en zelfverzekerd debuut vol treurige personages, goede verhalen en liedjes die je aan het lachen maken en ontroeren.
Alle onderdelen kloppen aan dit programma, maar het grootste compliment is toch voor het geheel. Samen met Bas Hoeflaak (Droog Brood) heeft Rienstra een zeer fraai stuk gecomponeerd van anderhalf uur. Met nauwelijks een zwak moment. Een programma met veel ‘types’ of ‘personages’ zoals dit, houdt het gevaar in dat die de theatermaakster zelf aan het gezicht onttrekken, maar die van Rienstra hebben allemaal iets te melden. Ze doen het woord voor haar en als je dat dan bij elkaar optelt, krijg je een mooi beeld van haar belevingswereld. En die willen we echt leren kennen.
In het neerzetten van personages heeft ze alles mee: haar mimiek, lange lijf en stem. Met de regelmatig ten tonele gevoerde Els met haar (video)boodschappen voor boer Pelle en de slissende stand up comediënne Saskia, in het dagelijks leven sjosjiaal pedagogisj medewerksjter , krijg je echt te doen, ook al lach je om ze. Haar ‘scenes uit een huwelijk’ en ander klein leed zijn helaas maar al te herkenbaar.
Als je al een klein rafelrandje zou willen benoemen dan is het dat ze héél af en toe een beetje te gretig jolig wil doen terwijl ze daarmee juist een mooi moment verstoort. Haar publiek vat het tragikomische ook wel zonder dat het nog even wordt ‘gestuurd’ vanaf het podium.
Een van de memorabele onderdelen van ‘Aan jou heeft het niet gelegen’ is de scene waarin ze een van haar idolen weer even op het toneel laat weerkeren: Adèle Bloemendaal, met een verhaal over een trein vol vrouwen, op weg naar de Libelle Zomerweken. Gelijk gevolgd door een lied over van die ‘praktische vrouwen’ en even later een heuse meezinger, ‘Ik heb vandaag mijn snor gebleekt voor jou’. Hilarisch wordt het als ze de slissende Saskia een illusionistenact laat doen, waarin deze zichzelf van het podium laat verdwijnen met hulp van een enorme doos. Maar dan? Mooi stil wordt het als ze vertelt over een trip met haar vader naar de Grand Canyon.

En als je na zoveel veelzijdigheid nóg niet tevreden bent, dan trekt ze je met haar toegift, het liedje van het parkietje dat vrij wil fladderen en fluiten, gegarandeerd over de streep.

Yora Rienstra, ‘Aan jou heeft het niet gelegen’. Gezien 20 nov. Bellevue Amsterdam. Tournee t.m 5 juni 2011. Info en speellijst www.yorarienstra.nl en www.hummelinckstuurman.nl

Bericht Yora Rienstra laat al haar talenten zien in ‘Aan jou heeft het niet gelegen’ afkomstig van Cultureel Persbureau.

Hoe machtig is een schreeuw in combinatie met de macht van het getal? Dat vroeg je je zaterdagavond toch af na afloop van de landelijke actie Nederland Schreeuwt om Cultuur. Vijfenzeventigduizend mensen hebben landelijk hun ongenoegen laten blijken over ‘de botte, nietsontziende bijl’ die het ‘visieloze kabinet Rutte’ wil hanteren bij het bezuinigen op kunst en cultuur. Twintigduizend ervan stonden op het Leidseplein in Amsterdam.

Freek de Jonge was ’s avonds in ‘Met het oog op Morgen’ lichtelijk teleurgesteld. Maar die had dan ook een kwart miljoen deelnemers verwacht. Misschien was dat wel iets te optimistisch. Twintigduizend per provincie, dat moest toch kunnen, dacht de cabaretier op voorhand. Hoe dan ook, in de grote steden, cultuurbolwerken van oudsher, was de opkomst behoorlijk en ging het geschreeuw – en af en toe ook het gezang – menigeen door merg en been.

Was het geschreeuw van verwende babyboomers die hun linkse hobbies dreigen kwijt te raken? In Utrecht en Amsterdam was – volgens een niet echt wetenschappelijke steekproef van uw verslaggever – driekwart van de deelnemers onder de veertig. Geen makers, maar gebruikers en consumenten. In dorpen als Tiel, Beuningen, Diepenheim, Ede, Beverwijk en Houten waren de acties bescheiden, maar werden ze wel gedragen door de amateurverenigingen. De gevolgen van de botte bijlen voor hen worden in het tumult der BN’ers maar al te makkelijk over het hoofd gezien.

Op het Leidseplein deed VVD-coryfee Frits Bolkestein een oproep juist méér geld te besteden aan kunst en cultuur. Omdat het voor een samenleving van immens belang is. En die steun uit onverwachte hoek zal toch niet voor linkse hobby’s zijn bedoeld. Alleen jammer dat het gejuich van het publiek overging in boegeroep toen Bolkestein het geld wild halen uit de pot ontwikkelingshulp. Ook zo’n ‘linkse hobby’ volgens velen. Het was ineens alsof zijn oproep een plaagstoot werd: ‘meer geld? Dat zal toch érgens vandaan moeten komen. Dus zeg het maar.’

Nederland schreeuwde om cultuur op een zaterdag in november. Maar behalve het ludieke kabaal klonk overal in het land ook het realistische geluid. Van velen die zich realiseren dat kunst en cultuur niet ontkomen aan zelfonderzoek. Arjen Berendse, directeur van het betrekkelijk nieuwe Houtense Theater Aan de Slinger en adviseur van het Fonds voor de Podiumkunsten: ,,Er kan en moet veel minder geproduceerd worden. Het is toch absurd dat je maar voorstellingen blijft maken, terwijl ze nauwelijks gespeeld kunnen worden? En dat dit maar gesubsidieerd moet blijven? Dat is in geen enkele markt zo. Nee, niks linkse hobby’s!  Het is ontstaan omdat zowel links als rechts daar niet kritisch genoeg naar heeft gekeken. Maar met deze visieloze kaalslag , nadat je de sector als overheid altijd hebt ondersteund, ben je onfatsoenlijk bezig. Als de ontwikkeling van kunst en cultuur op deze manier wordt afgekapt, zullen generaties na ons over honderd jaar zeggen: ‘die lui zaten alleen nog maar naar Walt Disneymusicals te kijken en verder gebeurde er helemaal niks meer. Iedereen geniet nu toch ook van die dingen die honderd jaar geleden zijn gemaakt? Op het gebied van muziek, architectuur? Dat is toen ook allemaal ondersteund geweest. Met deze bezuinigingen kunnen we straks niks nieuws meer maken. Dan wordt het een dode maatschappij waarin we komen te leven.’’

Schreeuwen helpt niet, zeiden onze moeders vroeger al en er is de afgelopen weken al heel veel gediscussieerd over de actie. ‘Elitair, kinderachtig, nutteloos, verwend, stom, genant, reden om nog nog veel meer geld weg te halen uit de sector’ , is maar en kleine bloemlezing uit de meningen van de tegenstanders. Op de Utrechtse Neude pareerde Willemien van Aalst, directeur van het Nederlands Filmfestival en een van de sprekers, dit door te stellen dat de schreeuw juist bedoeld is als tegengeluid voor het rancuneuze gekrijs van vele politici over ‘subsidieslurpers’, ‘uitvreters’ en ‘linkse hobby’s’. ,,Er worden een kopstoot uitgedeeld en met de btw-verhoging op de podiumkunsten minachtend twee vuistslagen erbij. Daarom schreeuwen we terug.’’

Maar krijsen en terugschreeuwen maakt over het algemeen de meeste mensen doof voor argumenten. En die waren er natuurlijk wel degelijk. De 3500 kunstliefhebbers op de Utrechtse Neude waren een paar minuten muisstil van de bijna schuchtere, verontschuldigende boodschap van Eefje de Visser. Wie? Eefje de Visser, singer – songwriter, winnares van de Grote Prijs van Nederland. Mooie, zachte stem, met een gitaar om de nek. Die, voor ze een lied zong, kort vertelde waarom ze het moeilijk vond op dit podium te staan. Omdat ze zelf subsidie ontvangt om haar talent tot een vak te maken.  ,,Want kunst is een vak voor mensen met lef en voor mensen die willen ondernemen. Het stoort me hoe betuttelend en denigrerend kunstenaars en cultuurmakers nu worden weggezet. Dát is pas echt elitair. Het is de toon waarop het tegen me gezegd wordt, die ik niet begrijp. Maar het stoort me evengoed dat de mensen die het met ons oneens zijn, nu allemaal worden weggezet als hersenloze, hebzuchtige egoïsten. Of we het nu eens zijn met elkaar of niet, laten we in elk geval blijven praten over cultuur en onze principes.’’
Die regels bleven nog lang hangen op het plein.

Bericht ‘Die lui zaten alleen nog maar naar Walt Disneymusicals te kijken en verder gebeurde er helemaal niks meer.’ Nederland schreeuwde om cultuur. afkomstig van Cultureel Persbureau.

Beste heer Jan Kwakman,

Bericht Leve de man van de SVP van je hieperdepiep… Houzee! afkomstig van Cultureel Persbureau.

Foto: Karoly Effenberger

Je doet Mike Boddé heel erg tekort door hem in het hokje van de ‘cabaretiers’ te plaatsen. Mike Boddé is een begenadigd musicus en ja…., zijn humor en fantasie doen het ook uitstekend op een cabaretpodium. Dat je Hadewych Minis in ernstige mate te kort doet als je haar alleen als ‘actrice van Toneelgroep Amsterdam’ ziet, weten we nu ook. Met ‘Gelukkig met Hadewych en Mike’ levert de combinatie Boddé en Minis een krankzinnig leuk avondje muziektheater af.

Ter ilustratie: Mein Sohn van Brecht door Gisela May

Bericht Een avondje dolgelukkig met Hadewych Minis en Mike Boddé afkomstig van Cultureel Persbureau.