Image Image Image Image Image Image Image Image Image Image

Cultuurpers | 31 July 2014

Scroll to top

Top

Alles over Toon Tellegen - Cultuurpers

Een paar stevige missers, afgewisseld met veel onmisbaar moois in week 3 van het Holland Festival #hf11

20 juni 2011 |

Foto: Mark Barton

De Dodo had het druk, deze derde week van het Holland Festival. Gelukkig opnieuw met een spannende mix van mooi, raar en bijzonder. Zoals het hoort, eigenlijk. Wat het Holland festival helemaal spannend maakt is dat dat soort uitersten zich soms binnen één programma kunnen afspelen, zoals bij het Nationale Ballet, of zelfs binnen één voorstelling, zoals bij De Russen van Toneelgroep Amsterdam.

Het programma rond Robert Wyatt, dinsdag te zien in het Muziekgebouw aan het IJ, was in veel opzichten bijzonder. De opzet, met de stem van de legendarische zanger van Soft Machine slechts op band, en de begeleiding live door de zeer professionele muzikanten van het Franse Orchestre National de Jazz, was bijzonder. De muziek soms hallucinerend, maar het geheel een beetje afstandelijk. We troffen wel een mooi verhaal aan onder het publiek: een vader zie zijn zoon latterlijk naar Robbert Wyatt had vernoemd. Zie vanaf minuut 3 in het filmpje.

De ontmoeting tussen moderne dans-topper Sacha Walz en moderne muziek lieveling Wolfgang Rihm leverde mooie delen om, maar bij elkaar opgeteld was er geen meerwaarde, constateerden we. De voorstelling riep dus vooral vragen op. En dat is eigenlijk weer mooi. Soms.

De Russen waren donderdag nog niet af, en dat is helemaal niet vreemd. Van Ivo van Hove, directeur van Toneelgoep Amsterdam en initiatiefnemer van dit megaproject, weten we dat zijn voorstellingen vaak pas is de laatste dagen voor de première echt vorm krijgen. Wat we donderdag zagen was een ruwe diamant, waar nog heel wat aan geslepen moest worden. De voorstelling duurde die avond ook tot ver na twaalven. Vrijdag, zo vernamen we, was het stuk waarin Tom Lanoye Tsjechovs Platonov en Ivanov samenvoegt, een uur korter, en zaterdag was er nog en half uurtje van af. Dat komt de kwaliteit alleen maar ten goede. Bijkomend voordeel is dat de toeschouwer uit de provincie nog een trein kan halen.

Vrijdag maakten onze muziekmedewerkers Lonneke Regter en Henri Drost mooie dingen mee in respectievelijk het Muziekgebouw aan ‘t IJ en het Concertgebouw. Regter zag een visueel aantrekkelijk spektakel met een paar valse noten van de Irrepressibles, Drost kon zich verliezen in het werk van Thomas Ades, dat bekend terrein was, maar dat mocht de pret niet drukken. Integendeel.

Minder goed had theaterrecensent Robbert van Heuven het getroffen bij The Select. Hun toneeluitvoering van Hemingway’s The Sun Also Rises was volgens Van Heuven te braaf, te Amerikaans, en dat was in tegenspraak met de kracht die eerdere literatuuruitvoeringen van dit markante gezelschap hadden uitgestraald.

Evenmin gelukkig werden onze dansrecensenten Maarten Baanders en Fransien van der Putt van het dubbelprogramma van het Nationale Ballet. De choreografie van Sidi Larbi Cherkaoui, waar velen reikhalzend naar hadden uitgekeken, was volgens onze critici te inhoudsloos, en dat gold ook voor het hyperesthetische stuk van david Dawson dat na de pauze werd gedanst. Al met al in het Muziektheater dus geen fijne avond.

Heel fijn was het wel op zondag. Niet alleen bereikten ons via Twitter berichten dat het helemaal goed was gekomen met De Russen van Toneelgroep Amsterdam, zelf waren we heel bij met de Nederlandse première van de opera Cricket Recovers van Richard Ayres, naar het werk van Toon Tellegen.

We kunnen dus opnieuw terugkijken op een Holland Festivalweek die verliep zoals het hoort: een paar stevige missers, afgewisseld met veel onmisbaar moois.

Volgt u ook ons youtube-kanaal. Of neem een abonnement op ons kanaal op eLinea. Allemaal gratis.

#HF11 Audi maakt Ayres’ grappig-grimmige dierenopera ‘The cricket recovers’ gelaagd en gewaagd

20 juni 2011 | 3

Componist Richard Ayres tekent voor de dierenopera ''The cricket recovers''. Foto Hanya Chlala

Eindelijk: de opera The Cricket Recovers naar het dierenverhaal De genezing van de krekel van Toon Tellegen is in Nederland! Het Holland Festival presenteert ruim zes jaar na de wereldpremière in Aldeburgh het werk van Richard Ayres, uitgevoerd door Asko|Schönberg en VocaalLAB onder leiding van Etienne Siebens. Pierre Audi tekende voor de regie: hij maakte de voorstelling gelaagd en gewaagd.

De luchtig lijkende opera van vijf kwartier en achttien scènes draait om de krekel en de olifant. De krekel is somber. De olifant wil in een boom klimmen, maar valt steeds. Andere dieren in het bos bieden hulp. De krekel komt uit de depressie en de olifant klimt voortaan denkbeeldig en bezeert zich niet meer. Alleen de mier blijft ontredderd achter en herinnert zich wat er is voorgevallen.

De muziek van de in Nederland woonachtige Britse componist Richard Ayres illustreert de absurde gebeurtenissen in het dierenrijk. IJle, hoge klanken van de violen als de krekel depressief rondbanjert, wild en woest als de krekel zich onrustig voelt of de olifant voor de zoveelste keer valt. Jolig en bombastisch als de dieren de krekel opvrolijken, schurende en schrale geluiden beelden eenzaamheid van de krekel en ongemak van de olifant uit.

Het verhaal van Tellegen, tot een libretto verwerkt door de Nederlandse dichter/componist Rozalie Hirs, biedt geen moraal. Regisseur Audi voegt subtiele details toe die wél stemmen tot nadenken of doordenken. De tekening van een boom in het decor wijst bijvoorbeeld op een zoektocht naar het onderbewuste die psychologen als Freud in hun therapie gebruikten.

Op een concreter niveau krijgen de dieren een uitgesproken karakter. De eekhoorn (Francine Vis) wordt een nerveus huppelend figuurtje in lichtblauwe fitnesskleren die tevergeefs de krekel opbeurt. De mus (Steven van Gils) jut als een driftig directeurtje de andere dieren op tot feestvieren. Erg vergezocht: de woelmuis raakt opgewonden van de ‘kleine boom’ (het kruis) van de olifant als zij samen in het bos zoeken naar geschikte klimbomen.

De stemmingswisselingen, variërend van dolkomisch tot dreigend, vormen de aantrekkingskracht van de compacte, Engelstalige opera. Van filosofisch tot plat; voor iedereen zit er wat in. De tekst, het beeld en de fragmentarische muziek versterken én storen elkaar. Vermakelijke scènes slaan door in groteske ongeloofwaardigheid. Introverte, schrijnende passages worden weggevaagd door melige salonmuziek.

Het Asko|Schönberg en het VocaalLAB zorgden zondag 19 juni voor een accurate, levendige uitvoering. Complimenten voor Donatienne Michel-Dansac die als zon superhoge noten eruit piepte. Het (bewust?) klungelige acteerwerk van Arnout Lems als olifant overtuigde minder, maar hij zong prima en zijn jodelende aandeel tijdens het boom klimmen was vermakelijk.

De theatrale en vocale kunsten van Bauwien van der Meer vallen op. De sopraan volhardt als krekel in prachtig uitgebeelde radeloosheid die aan het einde omslaat in lyrische nonchalance. Hopelijk kan VocaalLAB, het door het rijk gefinancierde internationale atelier voor nieuw muziektheater, nog vaak zulke fijne, frisse solisten leveren aan het Holland Festival.

Richard Ayres: ‘The Cricket Recovers’. Compagnietheater, 19/6/2011. Herhaling: 20/6, 21/6.

#HF11 Weerbarstige, lieflijke en humoristische noten bij minifestival Xenakis 1234

5 juni 2011 | 3

Met de strijd tussen Titanen en goden op de berg Olympus opent Xenakis 1234, een minifestival in het grote Holland Festival. In vier concerten, verspreid over twee dagen, staat Iannis Xenakis centraal. Daarnaast is ook nog een omvangrijke tentoonstelling aan de Griekse componist gewijd, die van huis uit wiskundige en architect was. Verder lezen